Бұл жоба Қазақстандағы логистикалық процестер мен инвестициялық тартымдылыққа қалай әсер ететінін сарапшылар түсіндіреді.
«Бұл маршрут, – дейді көлік логистикасы саласындағы сарапшы Айнұр Дивеева, – Орталық Қазақстандағы өнеркәсіптік аймақтар арасындағы әлсіз көлік байланысы сақталған негізгі “олықтардың” бірін жабады. Ең алдымен бұл тау-кен металлургия секторына қатысты: жол инфрақұрылымын жақсарту шикізат пен дайын өнімді шығаруды жеделдетуге және маршруттардың шектеулі санына тәуелділікті азайтуға мүмкіндік береді».Сарапшының айтуынша, мұндай жобаларда жол инфрақұрылымын жаңғырту жеткізу уақытын 20–30%-ға қысқартуға және бизнестің көлік шығындарын 10–15%-ға азайтуға мүмкіндік береді. Бұл инфрақұрылымдық кедергілерді азайтып, аймақты инвестициялар үшін, ең алдымен өнеркәсіп пен қайта өңдеу үшін тартымды етеді.
Сонымен қатар, Дивеева теміржол көлігі жаппай жүктерді тасымалдау үшін негіз болып қала беретінін, ал автожол логистиканың икемділігін арттыратынын атап өтті. Бұл ел ішінде ағындарды тезірек қайта бөлуге және теміржол желісінің жекелеген учаскелеріне жүктемені азайтуға мүмкіндік береді.
Қаржыгер Венера Жаналина инвестициялық тартымдылық тұрғысынан жобаның сигналдық әсері бар екенін атап өтті: Халықаралық қайта құру және даму банкі мен Азия инфрақұрылымдық инвестициялар банкі сияқты институттардың қатысуы жобаның құрылымы, дайындық сапасы және тәуекелдерді басқару тетіктері тұрғысынан халықаралық қаржыландыру үшін қолайлы деп танылғанын көрсетеді.
«Азия инфрақұрылымдық инвестициялар банкінің бағалауы бойынша, – деп қосады Жаналина, – Жезқазған – Қарағанды учаскесін жаңғырту жолдағы уақытты 1,1 сағатқа – 6,64-тен 5,53 сағатқа дейін қысқартуы мүмкін. Бұл көліктің пайдалану және уақыт шығындарын азайтуға әкеледі».Дүниежүзілік Банктің деректері бойынша, осы бағыттағы экспорттық-импорттық жол трафигі ілеспе инфрақұрылымды дамыту жағдайында 2022 жылғы 67 мың тоннадан 2030 жылға қарай 358 мың тоннаға дейін өсуі мүмкін. Егер бұл жобалар кешіктірілсе, көрсеткіш шамамен 212 мың тоннаны құрауы мүмкін.
Сонымен қатар, аймақтың қазіргі көліктік оқшаулануы тауарлардың құнына тікелей әсер етеді. «Ұлытау облысындағы логистикалық шығындар өнім құнының 20%-дан астамын құрайды, бұл нарықтар мен қызметтерге қолжетімділікті шектейді», – деп атап өтті Жаналина. Жобаның әлеуетті бенефициарларының қамтуы 1,36 млн адамға бағаланады.Сарапшылар тиімділіктің негізгі факторы жолдың өзін салу емес, оны қолданыстағы логистикалық тізбектерге интеграциялау болатынын атап көрсетеді. Бұл қойма инфрақұрылымын, сервистік тораптарды және цифрлық шешімдерді қатар дамытуды талап етеді.
«Жалпы, бұл ішкі логистиканың тұрақтылығын арттыратын және бизнес үшін кедергілерді азайтатын инфрақұрылымдық негізделген жоба. Алайда оның елдің транзиттік әлеуетіне әсері шектеулі болады және бүкіл көлік жүйесін кешенді дамытуға байланысты», – деп қорытындылайды Дивеева.
