Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Астанада Жер күні аясында өтіп жатқан Өңірлік экологиялық саммиттің пленарлық отырысында сөз сөйледі. Мемлекет басшысы тұрақты даму мен экологиялық қауіпсіздікке ортақ көзқарас қалыптастыру алаңының маңыздылығын атап өтті.
Делегация басшылары мен саммит қатысушыларын қарсы ала отырып, Президент өңір елдері бірлескен іс-қимыл қажеттілігін түсінетінін атап өтті.
«Шынында да, бүгін Жер күні біз Астанаға планетамызды қорғаудағы ортақ жауапкершілігімізді тағы да мәлімдеу үшін жиналдық. Бұл біздің өңіріміздің мемлекеттері тұрақты болашақтың ортақ көзқарасын қалыптастырудың өзектілігі мен ерекше маңыздылығын терең түсінетінін білдіреді. Қазіргі экология тек климат мәселелерімен шектелмейді. Бұл адамзаттың өмір сүруінің негізі. Мәселе таза ауа мен қауіпсіз су, сау топырақ пен сенімді азық-түлік жүйесі, қоғамдастықтардың тұрақтылығы және болашақ ұрпақтың әл-ауқаты туралы болып отыр. Бұл сонымен қатар ақыл-ойдың анықтығына, қоғамдық үйлесімділікке және адам бақытына қатысты. Осы кең мағынада экология – біздің ортақ планетамызға жауапкершілікпен қарауға негізделген өмір салты. Сондықтан бүгінгі саммитіміз уақтылы және қажетті шара болып табылады», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Мемлекет басшысы сондай-ақ халықаралық институттардың қызметі мәселелерін қозғап, БҰҰ Жарғысының әмбебаптығын сақтаудың маңыздылығын атап өтті.
«Біз белгісіздік пен болжамсыздық күшейіп келе жатқан кезеңде жиналдық. Олардың жаһандық және өңірлік тұрақтылыққа, сондай-ақ миллиондаған адамдардың өмір сүру сапасына қаншалықты терең және зиянды әсер ететінін егжей-тегжейлі түсіндірудің қажеті жоқ. Олар дамуға бағытталған күш-жігерді әлсіретіп, ресурстарды шұғыл экологиялық мәселелерді шешуден алыстатады. Осы тұрғыда халықаралық қоғамдастықтың рөлі шынымен де ерекше мәнге ие болады. Сексен жыл бұрын құрылған Біріккен Ұлттар Ұйымы диалогтың жалғыз әмбебап платформасы ретінде әлі де таптырмас болып қала береді. Алайда содан бері әлем түбегейлі және түпкілікті өзгерістерге ұшырады. Жасанды интеллект бүкіл әлемдегі адамдардың санасында және олардың күнделікті өмірінде үстемдік етті. БҰҰ Жарғысының мызғымастығы туралы көп айтылады, ол халықаралық құқықтың ірге тасы болып қала береді. Алайда БҰҰ Жарғысы – бұл жоғары асхана емес және оны тек ұнаған нәрсені таңдауға болатын мәзір ретінде пайдалануға болмайды. Керісінше, БҰҰ Жарғысын бірыңғай, жан-жақты құжат ретінде қабылдап, оны барлық ережелерінің толықтығында мойындау керек. Сондықтан БҰҰ және басқа да ірі халықаралық ұйымдар сипаты мен ауқымы мүлдем теңдессіз және сондықтан болжамсыз болып табылатын өзгерістер дәуіріне аяқ басқан қазіргі әлемнің шындығын толық ескеруі қажет. Біз БҰҰ Жарғысының қағидаттарын халықаралық қарулы қақтығыстарға таңдамалы түрде қолданудан аулақ болуымыз керек. Сонымен бірге біз көпжақты институттарға деген мызғымас сенімімізді сақтауымыз керек, дегенмен, өкінішке орай, оларға маңызды халықаралық мәселелерді шешу үшін бедел жетіспейді».
Сонымен қатар, Президент экологиялық көшуге әділ көзқарас қажеттігін атап өтті.
«Менің көзқарасым бойынша, экологиялық мәселелерде де таңдамалы көзқарасқа жол берілмейді. Көптеген жағдайларда экологиялық күн тәртібі әртүрлі өңірлер мен мемлекеттердің, әсіресе әлі де экономикалық әлеуетін нығайтумен айналысып жатқан дамушы елдердің даму қажеттіліктерін тиісті түрде ескермей әзірленеді және қалыптастырылады. Ал дамыған елдер өздерінің қазіргі экологиялық стандарттарына ұзақ индустрияландыру процесінің нәтижесінде қол жеткізді. Сондықтан жаһандық экологиялық модельдерге көшу әділ, теңгерімді және ынталандырушы болуы керек.
Біздің ортақ көзқарасымыз негізді, прагматикалық және мұқият ойластырылған болуы керек, сонда елдер экономикалық өсу мен прогресс перспективаларына қауіп төндірмей, тұрақты даму қағидаттары негізінде алға жылжи алады. Қоршаған ортаны қорғау саласындағы ынтымақтастық бірліктің сенімді құралы ретінде қызмет етуі керек және бізді бөлмеуі керек. Ол серіктестікке, сенімге және ортақ жауапкершілікке негізделуі керек – жария айыптау, кінәлау және айыптаусыз.
Серіктестер ретінде біз бейбітшілік пен тұрақты даму мүддесінде прагматикалық және жауапкершілікпен әрекет етуіміз керек», – деп атап өтті Қасым-Жомарт Тоқаев.
Фото: Ақорда
