Құрылтай қалыптасқаннан кейін гендерлік өкілдікті тек әйел депутаттар санымен ғана емес, олардың заң шығарушы органда қандай басшы қызметтерге ие болатынына қарай да бағалау қажет. Мұны Алматыда өткен «Құрылтай–заң шығарушы биліктің жаңа архитектурасының негізі» атты сараптамалық алаңында Women in Tech Kazakhstan басшысы Әсем Болатжан мәлімдеді.
Спикердің сөзінше, жаңа Құрылтайдың қалыптасуы конституциялық реформаны іс жүзінде жүзеге асырудың және Қазақстанның саяси жүйесін ауқымды жаңартудың келесі кезеңінің бір бөлігі болып табылады. Мұндай жағдайда мемлекеттік институттарды жаңарту ғана емес, саяси өкілдіктің сапалы жаңаруы да ерекше маңызға ие болады.
Әсем Болатжан қолданыстағы квотаны орындау саясатта әйелдердің толыққанды өкілдігіне жетудің тек алғашқы қадамы ғана екенін атап өтті. Олардың негізгі шешімдер қабылдауға қаншалықты тартылғаны және заң шығару күн тәртібіне нақты ықпал ете алатын мүмкіндіктерінің болуы әлдеқайда маңызды.
«Құрылтай қалыптасқаннан кейін әйелдердің жалпы үлесіне ғана емес, олардың заң шығарушы орган басшылығында, комитет төрағалары мен орынбасарлары, фракция және жұмыс топтары жетекшілері арасында қаншалықты бар екеніне назар аудару керек болады», — деп атап өтті сарапшы.
Әсем Болатжан атап өткендей, қазіргі сайлау науқаны заң шығарушы органды қалыптастырудың жаңартылған ережелері аясында өтіп жатыр, мұнда саяси партиялар алдымен бағдарламалармен, командалармен және кадр шешімдерінің сапасымен бәсекелеседі. Оның пікірінше, дәл осы себепті партиялық тізімдерді құрастыру кезінде тек ресми талаптардың орындалуын ғана емес, сонымен қатар әйелдердің заң шығару күн тәртібі айқындалатын және негізгі саяси шешімдер қабылданатын позицияларды иелену мүмкіндіктерін де бағалау маңызды.
Сарапшы қоғамдық жаңару сұранысы жаңа есімдердің пайда болуымен ғана шектелмей, тұрақты кадр резервін қалыптастыруды да қамтитынына назар аударды. Оның сөзінше, саяси партияларға бүгіннен бастап әйелдерге кәсіби өсу, өңірлік партиялық ұйымдарды басқару, мәслихаттар, қоғамдық кеңестер, сарапшылық құрылымдардың жұмысына қатысу және партиялық бағдарламаларды әзірлеу үшін тең мүмкіндіктер жасау қажет. Тек осындай жүйелі тәсіл ғана әйелдерді Құрылтайдағы басшы қызметтерге бәсекеге қабілетті ете алады.
Әсем Болатжанның пікірінше, жаңа саяси жүйенің жетілу деңгейі тек ашық әрі бәсекелес сайлау өткізумен ғана емес, жаңа Құрылтайдың әртүрлі әлеуметтік топ өкілдеріне кәсіби өсу үшін тең мүмкіндік бере алуымен және оларды мемлекеттік шешімдер қабылдау процесіне тарта алуымен де айқындалады.
Мемлекеттік органдардың, жетекші аналитикалық орталықтардың, ғылыми қоғамдастықтың, жоғары оқу орындарының, қоғамдық ұйымдар мен сарапшылар қоғамдастығының өкілдерін біріктірген сараптамалық алаң Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институтының ұйымдастыруымен өтті.
