НАТО бас хатшысы Марк Рютте Еуропа қорғаныста АҚШ-тан бөлінбеуі керегін айтты. Ол Ресей қаупі 2027-де күшеюі мүмкін деп ескертті.
НАТО-ның бас хатшысы Марк Рютте Еуропаның АҚШ-тан бөлек, «тәуелсіз» қорғаныс жүйесін құру идеясын қолдамайтынын айтты. Оның сөзінше, қауіпсіздік архитектурасын нөлден тұрғызуға уақыт та, жағдай да жоқ: Ресейден төнетін қатер кей бағалаулар бойынша 2027 жылдың өзінде шынайы қауіпке айналуы мүмкін.
Бұл туралы
Todayinfo порталы хабарлайды.
Рюттенің пікірінше, Еуропа қарулануды тездетуі керек, бірақ мұны жалғыз өзі емес, трансатлантикалық әріптестік аясында жүзеге асырғаны дұрыс. Ол қауіпсіздікті тек НАТО шеңберінде, АҚШ қатысуымен ғана сенімді қамтамасыз етуге болады деп санайды.
Еуропалық бастамалар және Рюттенің уәжі
Бұған дейін Еуропарламенттегі ең ірі саяси күштердің бірі саналатын Еуропалық халық партиясының төрағасы Манфред Вебер Еуропа құрлық қауіпсіздігі үшін негізгі жауапкершілікті өз мойнына алуы тиіс деген ой айтқан. Сондай-ақ ол Украинада ЕО қолбасшылығымен еуропалық бітімгерлік күштер орналастыру идеясын көтерді.
Ал Рютте немістің dpa агенттігіне берген сұхбатында бұл бағытқа абай қарауға шақырып, АҚШ-тың НАТО-ға толыққанды мүддесі бар екеніне сендірді. Оның айтуынша, Вашингтоннан күтілетіні – көбірек шығын, ал Еуропадан – көбірек жауапкершілік.
НАТО басшысы Еуропаның қорғаныс әлеуетін арттыру АҚШ-пен бірге жүруі керек екенін ерекше атап өтті. Яғни, «Еуропа күшейсін» деген талап – «АҚШ-тан бөлінсін» деген сөз емес.
Арктика, Солтүстік Атлантика және 2027 жайлы ескерту
Рютте АҚШ-тың альянстан алыстап кетуі мүмкін деген әңгімелерге де тоқталды. Оның ойынша, бұған негіз аз: АҚШ-тың НАТО-дағы «нақты жеке мүдделері» бар. Мәселен, Арктика бағыты Вашингтон үшін стратегиялық маңызға ие, ал бұл өңірдегі қауіпсіздікті тек еуропалық одақтастармен бірлесіп қамтамасыз етуге болады дейді.
Солтүстік Атлантика да АҚШ үшін маңызды: теңіз жолдарының қауіпсіздігін сақтауға америкалықтарға Еуропадағы мықты НАТО қанаты қажет. Рютте «бәріміз бір қайықтамыз» деген тезисті тарихи ғана емес, практикалық себептермен байланыстырды.
Сұхбатында ол Ресей тарапынан альянсқа ықтимал шабуыл қаупіне қатысты да ескерту жасады. Кейбір барлау бағалаулары бойынша, Ресей 2027 жылы-ақ нақты қауіп төндіруі мүмкін. Рютте нақты «қашан, қайда» деп болжам айтуға бармады, бірақ НАТО-ның 5-бабын еске салды: бір мүшеге шабуыл – барлығына шабуыл.
Оның айтуынша, екі бағыт қатар жүруі керек: Украинаға қолдау және қорғаныс шығындарын өсіру. Сонда ғана альянс өзін қорғауға жеткілікті күшті болады және Мәскеу қадам жасауға тәуекел етпейді деген ой айтты.
Рютте Германияны да бөле-жара атап өтті. Ол Берлиннің 2029 жылға қарай қорғаныс шығындарын ЖІӨ-нің 3,5%-ына жеткізу жоспарын «өте әсерлі» деп бағалап, Германияны Еуропадағы одақтастардың ішінде көшбасшы деп атады. Бұл межені альянс саммиті 2035 жылға дейін орындауды көздегенімен, Германия ертерек орындауға дайын екенін көрсетіп отыр.
Қазақстан үшін бұл пікірталас жанама болса да маңызды: Еуропадағы қауіпсіздік ахуалы нашарласа, ол энергия нарықтары, логистика және санкциялық саясат арқылы аймақ экономикасына әсер етуі мүмкін. Сондықтан НАТО мен ЕО айналасындағы шешімдер тек Еуропаның емес, жаһандық тұрақтылықтың да бір бөлшегіне айналып отыр.
