Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің деректеріне сәйкес, несиесі бойынша 90 күннен астам кешіктірілген төлемі бар азаматтар саны 1,6 млн адамнан асты, деп хабарлайды Todayinfo.kz ақпарат агенттігі.
Бұл көрсеткіш мәселенің ауқымын көрсетеді: көптеген қарыз алушылар үшін несиені өтеу айтарлықтай қаржылық қиындыққа айналуда, әсіресе табыс жоғалғанда, ауру кезінде немесе жұмыспен қамту тұрақсыз болғанда.
Мұндай жағдайда не істеу керек және несиелік жүктемені азайтуға қандай құралдар көмектеседі – осыны Qazaq Expert Club сарапшысы, қаржыгер, э.ғ.к. Айгерим Ильясова түсіндіреді.
«Ең алдымен банкке немесе микроқаржы ұйымына жүгініп, қарызды қайта құрылымдау туралы жазбаша өтініш беру қажет. Бұл – қолданыстағы несие шарттарын өзгерту рәсімі.
Өтініште қандай жеңілдіктер сұрайтыныңызды нақты көрсету маңызды: бұл бірнеше айға төлемді кейінге қалдыру, ай сайынғы төлемді немесе пайыздық мөлшерлемені төмендету болуы мүмкін.
Сондай-ақ уақытша қаржылық қиындықтарды растайтын құжаттарды қоса беру қажет – мысалы, жұмыстан айырылу, табыстың азаюы немесе ауру.
Банк өтінішті белгіленген мерзімде қарауға, ықтимал нұсқаларды ұсынуға және негізделген жауап беруге міндетті», – дейді сарапшы.
Сонымен қатар, оның айтуынша, мұндай шешімдердің салдарын түсіну маңызды.
«Ай сайынғы төлемді азайту көбіне несие мерзімін ұзарту арқылы жүзеге асады, демек, жалпы артық төлем де өседі. Ал төлемді кейінге қалдырғанда банк сыйақыны есептеуді жалғастырады, бұл да несиенің соңғы құнын арттырады.
Дегенмен қайта құрылымдау жүктемені уақытша азайтып, мерзімі өтіп кетуді болдырмауға мүмкіндік береді. Жаңа шарттарды тексеру маңызды, мөлшерлеме бұрынғы деңгейде қалуы тиіс және қосымша комиссиялар болмауы керек», – деп түсіндіреді сарапшы.
Баламалы нұсқа ретінде қайта қаржыландыруды (рефинансирование) қарастыруға болады – бұл қолданыстағы қарыздарды өтеу үшін тиімдірек шарттармен жаңа несие рәсімдеу.
«Бұл бірнеше несиені бір несиеге біріктіруге мүмкіндік береді. Алайда номиналды мөлшерлемені емес, жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесін (ЖТСМ) салыстыру қажет, себебі ол барлық комиссиялар мен төлемдерді ескере отырып, несиенің нақты құнын көрсетеді.
Сондай-ақ қолданыстағы несиелерді мерзімінен бұрын жабу үшін айыппұл бар-жоғын алдын ала анықтау керек», – деп қосты ол.
Сарапшы төлем тәртібінің маңызын ерекше атап өтеді. Оның айтуынша, кешіктірілген төлемдердің болмауы қайта құрылымдау немесе қайта қаржыландыру кезінде тиімді шарттар алуға мүмкіндік береді. Сондықтан тұрақты кезеңдерде несиені уақытында өтеу маңызды.
«Сонымен қатар қаржылық “қауіпсіздік жастығының” болуы қиын кезеңдерді жеңіл өткізуге көмектеседі. Жұмыстан айырылған жағдайда жұмыссыз ретінде тіркелу қажет, бұл жәрдемақы алуға мүмкіндік береді.
Ең бастысы – тұрақты табыс көзі жоғалған кезде мәселені елемей қоймай, уақытылы банкке жүгініп, шешім іздеу», – деп қорытындылады сарапшы.
