Қаржы сарапшысы, э.ғ.к., қаржыгер Айгерім Ильясова жоғары инфляция мен тұрмыста тұралатқан қымбатшылық жайлы пікір білдірді, деп жазады Todayinfo порталы. Қарапайым халықтан бастап Мемлекет басшысына дейін елде қымбатшылық белең алғанын көріп отыр. Экономистің сөзінше, 2025 жылы
Қаржы сарапшысы, э.ғ.к., қаржыгер Айгерім Ильясова жоғары инфляция мен тұрмыста тұралатқан қымбатшылық жайлы пікір білдірді, деп жазады Todayinfo порталы.
Қарапайым халықтан бастап Мемлекет басшысына дейін елде қымбатшылық белең алғанын көріп отыр.
Экономистің сөзінше, 2025 жылы оның ресми деңгейі мен халықтың өмір сүру қымбатшылығын сезінуі арасындағы алшақтық қысқарды. Мәселен, Қазақстанда инфляция 2023 жылғы 9,8%-дан 2024 жылы 8,6%-ға дейін баяулағанымен, халық супермаркет чектеріне қарап, бағалар кемінде 20%-ға өсті деп бағалады. 2025 жылдың қорытындысы бойынша инфляция 12,3% болды, және бұл деңгей көпшілікке өмір сүру құнының қымбаттауын анағұрлым шынайы көрсетті.
Инфляция көрсеткіштері мен бірінші қажеттіліктегі тауарлардың нақты баға өсімі арасындағы байланысты сарапшысы қаржыгер Айгерім Ильясова былай деп түсіндіреді:
«Инфляция деңгейіне әртүрлі факторлар әсер етеді. Біріншіден, тұтыну себетіндегі тауарлардың елеулі бөлігі – шетелдік өнімдер, сондықтан валюта бағамы бағаларға тікелей ықпал етеді. Мысалы, 2025 жыл бойы USD/KZT бағамы кең диапазонда құбылды: ұлттық валюта нығайған кезеңдерде бір доллар үшін 488,53 теңгеден әлсіреу шегінде 549,15 теңгеге дейін жетті. 2025 жылы АҚШ долларының орташа жылдық бағамы 521,4 болды, ал 2024 жылы 469,4 еді. Осылайша, теңгенің долларға қатысты орташа жылдық әлсіреуі шамамен 11% құрап, импорттық тауарлар бағасының өсуіне әкелді. Бұл ретте «ырғақша әсері» байқалды: ұлттық валюта әлсірегенде бағалар тез өседі, бірақ кейін нығайғанда төмендей қоймайды. Мәселен, 2025 жылы электроника мен тұрмыстық техника 20–30%-ға қымбаттады».
Екіншіден, икемсіз сұраныс санаттарында баға өсімі жүріп жатыр –
бұлардан халық бас тарта алмайтын тауарлар мен қызметтер: азық-түлік, коммуналдық қызметтер және отын. 2025 жылы азық-түлік инфляциясы 13,5% болып, тұтыну құрылымындағы үлесінің жоғары болуына байланысты жалпы баға өсіміне ең үлкен үлес қосты.
«Үшіншіден, Ұлттық банктің инфляцияны төмендету жөніндегі шаралары кешеуілдеп әсер етеді, яғни базалық мөлшерлеме өзгерген кезде банктер несиелер мен депозиттер бойынша мөлшерлемелерді бірден өзгертуге асықпайды. Бұл тұтынушылық несиелер есебінен инфляцияны қосымша қыздырады», — деді ол.
Инфляция жыл басында жоғарлап келеді
Жекелеген санаттарда маусымдық баға төмендеуіне (жеңілдіктер, мерекеден кейінгі сұраныстың бәсеңдеуі) қарамастан, жалпы инфляциялық фон шиеленісті күйінде қалып отыр. Нарықтың негізгі күтулері алдағы шешімдермен байланысты: коммуналдық тарифтердің қайта жібітілуі (2026 жылғы наурыздан кейін олардың өсуі күтіледі, бұл тұтыну бағаларына қысымды күшейтеді), сондай-ақ ЕАЭО-дағы интеграциялық үдерістерге байланысты ЖЖМ бағасының өсуі.
«Инфляция баяулай бастауы үшін не болуы керек? Бұған, менің ойымша, коммуналдық тарифтерді қайта жібітуге сауатты тәсіл, тұтынушылық несиелеуді одан әрі салқындату, инфляциялық күтулерді төмендету және 2026–2028 жылдарға арналған макроэкономикалық тұрақтандыру мен әл-ауқатты арттыру бойынша бірлескен іс-қимыл бағдарламасын жүйелі іске асырудың басталуы алғышарт болуы тиіс», — деді сарапшы.
