Әскери сарапшы Эмин Джаббаров Украина мен Ресей арасындағы соғыстың қазіргі ахуалына баға беріп, бейбіт келісімге келу ықтималдығына қатысты пікір білдірді, деп хабарлайды Todayinfo.kz ақпарат порталы.
Сарапшының айтуынша, алдағы жағдайды нақты болжау қиын. Дегенмен Ресейдің Украина аумағында ілгерілеуі айтарлықтай күрделенген. Қазір Мәскеу тактикасын өзгертіп, жаппай шабуылдан гөрі қорғаныс шептерін күшейтуге, терең бекіністер салуға басымдық беріп отыр. Бұған дейін жылдам жеңіске сенген Ресей ауқымды қорғаныс инфрақұрылымын құруға мән бермеген. Ал қазір шынайырақ стратегияға көшіп, жақсы бекінген. Соның салдарынан шабуыл әрекеттері Ресейге қымбатқа түсіп, адам күші мен ресурстарды көп жоғалтуда.
Жалпы алғанда, екі тараптың да соғысты аяқтауға деген белгілі бір ұмтылысы бар. Алайда бұрынғы АҚШ президенті Дональд Трамп ұсынған жоспар Украина үшін ауыр талаптарды қамтиды. Мәселе тек территорияда емес, ең басты әрі ең ауыр шарт — Украина армиясын қысқарту. Бұл талап Киев үшін «қызыл сызық» саналады.
Сарапшы қақтығысты «корей сценарийі» бойынша уақытша тоқтату нұсқасын да атап өтті. Яғни соғыс қазіргі шептерде тоқтап, Украинаға өзіне қажет көлемде армия ұстауға мүмкіндік берілсе, бұл Киев үшін қолайлы болар еді. Алайда мұндай формат Ресейге тиімсіз. Егер екі тарапқа да тиімді, яғни win-win формула табылса, Ресей Украинаның Еуропалық одаққа мүшелігіне келісуі мүмкін. Бұл жағдайда соғысты тоқтатудың нақты алғышарттары пайда болады.
АҚШ Украина қауіпсіздігін қамтамасыз етуде шешуші рөл атқарып отыр: қаржылай, экономикалық және әскери-техникалық қолдау көрсетіп келеді. Ал Еуропа ұзақ жылдар бойы іс жүзінде демилитаризацияланған күйде болды. Қорғаныс бюджеттері төмен болып, НАТО алдындағы міндеттемелерін толық орындамаған. Шын мәнінде, Еуропаның қауіпсіздігін ондаған жыл бойы АҚШ қамтамасыз етіп келді. Бұл туралы геосаясаттанушы Тим Маршалл да өз еңбектерінде жазған.
АҚШ-тың жаңа стратегиялық құжаттарында Еуропаның маңызы айтарлықтай төмендегені байқалады. Вашингтонның негізгі назары Қытайға, сондай-ақ Солтүстік және Оңтүстік Америка аймақтарына ауып отыр. АҚШ біртіндеп Украина мен Еуропадағы жауапкершілікті Еуроодақтың өзіне жүктегісі келеді. Қазір Еуропада милитаризация процесі жүріп жатыр, бірақ күрделі бюрократия салдарынан шешімдер баяу қабылданады. Дегенмен бюджет бекітілсе, жоспарлар жүйелі түрде жүзеге асады.
Украина ішіндегі қоғамдық пікір де біркелкі емес. Бірақ жалпы алғанда, украин тарапы қазіргі шептер бойынша қақтығысты уақытша тоқтатуға дайын. Бұл территориядан бас тарту дегенді білдірмейді. Киев үшін басты мәселе — қауіпсіздік кепілдігі. Ал мұндай кепілдікті Украина тек өз армиясынан көреді. Сондықтан армияны қысқарту немесе шектеу — қауіпсіздікті әлсірететін фактор.
Ресей үшін негізгі талап — Украинаның НАТО-ға кірмеуі. Егер осы екі түйінді мәселе бойынша компромисс табылса, белгілі бір деңгейде бітімге келу мүмкіндігі бар.
Сонымен қатар, тағы бір сценарий жоққа шығарылмайды. Егер Трамп Қытай мен АҚШ-тың батыс жартышарындағы мүдделеріне басымдық беріп, Еуропаға назарды азайтса, Ресей қайтадан ауқымды шабуылға көшуі мүмкін. Тіпті Украинаның толық капитуляциясына дейін апаратын сценарий де ықтимал. Бұл АҚШ сыртқы саясатының қай бағытта өрбитініне тікелей байланысты.
Қорытындылай келе, АҚШ соғысты тоқтатуға мүдделі болғанымен, Еуропа Трамп ұсынған шарттармен келісе қоймай отыр. Еуропалық мемлекеттер Украинаға америкалық қолдаудың сақталғанын қалайды, себебі өздерінің сыртқы саяси мақсаттарын АҚШ-сыз жүзеге асыра алмайды. Ал Вашингтон Еуропаның Ресей мен Украинаға қатысты ұстанымын толық бөліспейді. Сондықтан ортақ шешімге келу әзірге қиын.
Қақтығыс ұзаққа созылуы да мүмкін. Егер АҚШ-та билікке демократтар қайта келсе, сыртқы саясат бағыты өзгеріп, Еуропамен үйлесімді саясатқа көшу ықтималдығы жоғары. Себебі демократтар дәстүрлі түрде еуропалық одақтастармен тығыз жұмыс істеуге бейім.
