Ұлттық компания «Қазақстан темір жолы» мыңдаған шақырым теміржол мен миллиардтаған жүк ағындарын басқарса, оның басшысы айналасында біртіндеп өз алдына отбасылық бизнес-экожүйе қалыптасты. Астананың орталығындағы жылжымайтын мүлік, туыстарының компаниялары, мемлекеттік келісімшарттар, жүздеген миллион айналымы бар құрылыс бизнесі және тіпті теміржол тасымалымен байланысты фирма – осы активтердің барлығы Алдыбергеновтер әулетінің атымен тығыз байланысты. Todayinfo.kz материалында біз еліміздің басты көлік артериясын басқарып отырған адамның отбасының бизнес құрылымын зерттеп көрдік.
Рельстер, шаршы метрлер және отбасылық серіктестік
Ұлттық теміржол тасымалдаушысы туралы сөз болғанда, әдетте пойыздар, жолдардың ұзындығы және мемлекеттік миллиардтар елестейді. Бірақ теміржолдың екінші жағы да бар – ол әлдеқайда тыныш әрі көзге көрінбейді. Ол компаниялардың тіркеу құжаттарында, салық статистикасында және бизнес-орталықтардың мекенжайларында жасырынған. Дәл сол жерде «Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясының басшысы Талғат Алдыбергеновтің айналасындағы отбасылық бизнес көрініс береді.
Талғат Алдыбергенов 2025 жылдың жазында ұлттық тасымалдаушының басқарма төрағасы болып тағайындалып, КТЖ директорлар кеңесіне кірген. Ол тек мемлекеттік компанияның топ-менеджері ғана емес, сонымен қатар жеке бизнес иесі.
Оған «АстанаТрансЭкспресс» ЖШС тиесілі. Бұл компания 2004 жылы Астанада тіркелген. Негізгі қызметі – бизнес-орталықты, кеңсе және әкімшілік ғимараттарды жалға беру және басқару. Компания Конаев көшесі, 2 мекенжайында орналасқан – елорданың орталығында. Бұл жерде ірі бизнес-орталық «ССС» орналасқан деп көрсетіледі.
Алдыбергенов бұл компанияның иесі 2020 жылы ғана болды. Құжат жүзінде бұл шағын кәсіпорын – 5 адамға дейін жұмыс істейді. Бірақ дәл осындай шағын компаниялар үлкен бизнес құрылымдарының бір бөлігіне айналады.
Салық статистикасына сәйкес, компания аса ірі емес: соңғы он жылда шамамен 150 млн теңге салық төлеген. Бірақ төлемдер динамикасы оның тұрақты жұмыс істейтінін көрсетеді. 2015 жылы компания шығынға кеткен, кейін төлемдер біртіндеп өсіп, өткен жылы 31 млн теңгеге жеткен.
«АстанаТрансЭкспресс» ЖШС салық төлемдері
2015 ж. - -4 203 563,6 ₸
2016 ж. - 5 517 015,4 ₸
2017 ж. - 8 334 753,1 ₸
2018 ж. - 12 281 023,3 ₸
2019 ж. - 26 251 250,4 ₸
2020 ж. - 14 134 018,8 ₸
2021 ж. - 9 005 937,6 ₸
2022 ж. - 22 375 299,1 ₸
2023 ж. - 15 150 903 ₸
2024 ж. - 21 209 024,3 ₸
2025 ж. - 31 321 193 ₸
2026 ж. - 5 477 008,5 ₸
(pk.uchet.kz деректері бойынша)
Жұбайының активтері
Конаев көшесі, 2 мекенжайы – отбасының бизнес мүдделері тоғысатын негізгі нүкте. Мұнда КТЖ басшысының жұбайы Эльмира Алдыбергенованың «Беркут Логистик» ЖШС-і де тіркелген. Негізгі қызметі – жылжымайтын мүлікті жалға беру және пайдалану.
Компания 2009 жылы құрылған, алғашқы кезде оның құрылтайшысы Талғат Алдыбергенов пен оның «АстанаТрансЭкспресс» компаниясы болған. Кейін бизнес толықтай жұбайына өткен.
«Беркут Логистик» салық төлемдері салыстырмалы түрде аз – жылына шамамен 1,8–6 млн теңге, тек 2023 жылы 11 млн теңгеге жеткен. Бірақ маңыздысы – компания құрылымы: ерлі-зайыптылар бірдей қызмет түрімен және бір мекенжайда жұмыс істейді.
«Беркут Логистик» ЖШС салық төлемдері
2015 ж. - 1 803 974,4 ₸
2016 ж. - 3 628 928,4 ₸
2017 ж. - 1 828 787,7 ₸
2018 ж. - 2 424 524 ₸
2019 ж. - 2 482 346,9 ₸
2020 ж. - 2 560 941,3 ₸
2021 ж. - 6 286 248,1 ₸
2022 ж. - 5 500 272,4 ₸
2023 ж. - 11 368 349,4 ₸
2024 ж. - 4 387 902,9 ₸
2025 ж. - 5 024 861,7 ₸
2026 ж. - 2 655 395,2 ₸
(pk.uchet.kz деректері бойынша)
Эльмира Алдыбергенованың тағы бір активі – 2004 жылы Алматыда тіркелген «Игілік – РД» ЖШС. Бұл компания да жылжымайтын мүлікпен айналысады, бірақ тұрғын үйді басқару және жалға беру саласында. Ұзақ уақыт бизнес қарапайым болғанымен, 2024 жылы жағдай күрт өзгеріп, бюджетке шамамен 45 млн теңге салық төлеген.
«Игілік – РД» ЖШС салық төлемдері
2015 ж. - 3 145 700 ₸
2016 ж. - 1 887 900 ₸
2017 ж. - 1 709 974 ₸
2018 ж. - 1 974 726 ₸
2019 ж. - 1 942 390.8 ₸
2020 ж. - 0 ₸
2021 ж. - 4 207 724.5 ₸
2022 ж. - 5 459 421 ₸
2023 ж. - 10 245 608 ₸
2024 ж. - 44 889 962 ₸
2025 ж. - 25 522 672 ₸
2026 ж. - 9 004 256 ₸
(ba.prg.kz деректері бойынша)
Отбасы бизнесінде теміржолмен тікелей байланысты компания да бар – «PORTO COM». Бұл компания жүк теміржол тасымалымен айналысады. Ол да Конаев көшесі, 2 мекенжайында тіркелген.
Алғашында оның иесі Эльмира Алдыбергенова болған, кейін компания құрылтайшылығы оның туған әпкесі Айнұр Шамшеденоваға өтті. Себебі КТЖ басшысының жұбайы жүк тасымалымен айналысса, мүдделер қақтығысы мәселесі туындауы мүмкін.
«PORTO COM» ЖШС салық төлемдері
2014 ж. - 30 406 200 ₸
2015 ж. - 18 501 900 ₸
2016 ж. - 13 314 000 ₸
2017 ж. - 21 766 900 ₸
2018 ж. - 35 654 100 ₸
2019 ж. - 75 255 369.2 ₸
2020 ж. - 151 667 ₸
2021 ж. - 81 532 707 ₸
2022 ж. - 192 512 186.9 ₸
2023 ж. - 161 343 957.5 ₸
2024 ж. - 156 903 056 ₸
2025 ж. - 73 572 733 ₸
2026 ж. - 12 246 831.14 ₸
(ba.prg.kz деректері бойынша)
Балалары мен бауырларының бизнесі
Отбасының келесі буыны да кәсіпкерлікпен айналысады. Үлкен ұлы Даурен Алдыберген бұрын «A TO Z TECHS LTD» компаниясының құрылтайшысы болған. 2022–2023 жылдары ол шамамен 35 млн теңгеге мемлекеттік келісімшарттар алған. Кейін құрылтайшы ауысты.
Сонымен қатар, Дауреннің атына тіркелген, жылжымайтын мүлікті жалға беру және басқарумен айналысқан жеке кәсіпкерлік болған, бірақ кейін жабылған.
Кіші ұлы Дінмұхамед Алдыберген әзірге бизнес иелері қатарында көрінбейді.
Ал отбасының ең табысты мүшелерінің бірі – туған бауыры Серік Алдыбергенов. Ол 1999 жылы тіркелген «Аксай – Проминвест» компаниясына иелік етеді. Бұл компания құрылыс және өнеркәсіптік тауарларды көтерме сатумен айналысады.
Компания орта бизнес санатына жатады, 200 адамға дейін жұмыс істейді. Салық төлемдері жылдар бойы жүздеген миллион теңгемен есептеледі.
«Аксай – Проминвест» ЖШС салық төлемдері
2014 ж. - 199 999 600 ₸
2015 ж. - 330 534 100 ₸
2016 ж. - 534 252 100 ₸
2017 ж. - 375 224 948.2 ₸
2018 ж. - 211 442 293.8 ₸
2019 ж. - 362 904 874.3 ₸
2020 ж. - 352 871 292 ₸
2021 ж. - 307 442 893.8 ₸
2022 ж. - 292 556 611.1 ₸
2023 ж. - 619 750 145.5 ₸
2024 ж. - 683 159 819.2 ₸
2025 ж. - 821 953 355 ₸
2026 ж. - 109 568 131 ₸
(ba.prg.kz деректері бойынша)
Компания мемлекеттік сатып алуларға да белсенді қатысады. Мысалы, 2024 жылы Бурлин ауданының ЖКХ бөлімімен 241 млн теңгеге келісімшарт жасалған.
Сонымен қатар, Серік Алдыбергенов «Quantum Capital Ltd.» компаниясының да құрылтайшысы. Бұл компания қаржылық қызметтер саласында жұмыс істейді.
«Quantum Capital Ltd.» ЖШС салық төлемдері
2020 ж. - 774 699 ₸
2021 ж. - 14 934 943 ₸
2022 ж. - 45 332 372 ₸
2023 ж. - 27 346 946 ₸
2024 ж. - 22 179 717 ₸
2025 ж. - 26 172 685 ₸
2026 ж. - 6 018 738 ₸
(ba.prg.kz деректері бойынша)
Кайрат Алдыбергенов – КТЖ басшысының тағы бір бауыры. Ол 2020 жылы тіркелген «Карат» жеке кәсіпкерлігін жүргізеді. Қызметі – нарық конъюнктурасын зерттеу және қоғамдық пікірді талдау.
Қорытындысында, КТЖ басшысының айналасында тұтас отбасылық бизнес жүйе қалыптасқан: Астанадағы жылжымайтын мүлік, туыстарының компаниялары, мемлекеттік келісімшарттар, құрылыс және тіпті теміржол тасымалымен байланысты фирмалар. Бұл әрқайсысы жеке бизнес болғанымен, іс жүзінде бір-бірімен байланысып, белгілі бір жүйе құрайды.
