Қабдеш Жұмаділовтің тағдыры — қазақ халқының ХХ ғасырдағы тарихының айнасы. Шыңжаңда туып-өсіп, атажұртта білім алғаны үшін қуғынға ұшыраған жазушы қара жұмысқа салынса да, еңсесін тік ұстады. Оның өміріндегі ең басты ерлік — 1962 жылғы ұлы көш.
«Сол кезде Мәскеумен келісе отырып, бес шекара заставасы ашылды. 20 күн бойы атты, түйелі, арбалы көш тоқтаусыз ағылды. Егер шекара тағы бір ай ашық тұрғанда, миллион қазақ өтер еді», — деп еске алған екен жазушы көзі тірісінде. Бұл ерлік қаламгердің жадында өмірлік мақтаныш болып қалды.
Қазақ әдебиетіндегі Жұмаділов құбылысы
Ғалым Гүлнар Обаеваның айтуынша, Жұмаділов — Алаш қайраткерлерінің ізін суытпай, ұлттық мүддені ту еткен бірегей шоғырдың өкілі. Ол тек шекарадан өткен халықтың тарихын жазып қана қойған жоқ, сонымен бірге «Аранға түскен аққулар» хикаяты арқылы Алаш арыстарының жарылары — Әзиза Рысқұлова, Гүлбаһрам Сейфуллиналардың тағдырын архив деректерімен тірілтті.
Жазушының «Тағдыр» романы мемлекеттік сыйлыққа ие болып, қазақ прозасындағы соны құбылыс ретінде бағаланды. Оның тілі құнарлы, фольклормен суарылған және әр сөйлемінде тарихи ақиқат мен мұндалап тұрады.
Қабдеш Жұмаділов артында 10 роман мен 70-тен астам шығарма қалдырған өнімді суреткер. Оның туындылары — әрбір қазақ баласы оқуы тиіс рухани қазына.
