Ресей мен Украина арасындағы қақтығыс Түркия жағалауларына жақындап, енді коммерциялық кемелерге тікелей қауіп төндіре бастады. Бұл жағдай тек аймақтық қауіпсіздікке ғана емес, әлемдік мұнай және астық тасымалына, соның ішінде Еуразия құрлығындағы логистикалық тізбектерге де кері әсерін тигізуі мүмкін. Бұл туралы Todayinfo порталы noonpost.com сайтына сілтеме жасап хабарлайды.
Қара теңіз акваториясындағы қауіпсіздік мәселесі қайтадан күн тәртібіне шықты. Соңғы апталарда Украинаның Черноморск және Одесса порттарына жасалған әуе шабуылдары мен зымыран соққыларынан Түркияға тиесілі үш сауда кемесі зардап шекті. Олардың арасында азық-түлік тасымалдайтын жүк кемесі де бар.
Бұл оқиғалар Анкараның алаңдаушылығын тудырып отыр. Түркия президенті Режеп Тайып Ердоған бұған дейін ресейлік танкерлерге жасалған шабуылдарды сынап, мұның теңіздегі навигация қауіпсіздігіне нұқсан келтіретінін ескерткен еді. Алайда, қақтығыс ауқымы кеңейіп, енді Түркияның тікелей экономикалық аймағына қауіп төндіріп тұр.
Қара теңіздегі шиеленіс: Сауда мен мұнай тасымалына қандай қауіп бар?
Қара теңіз – Еуропа мен Азияны жалғайтын күретамыр. Бұл аймақтағы кез келген тұрақсыздық логистикалық бағаның шарықтауына әкеледі. Қазірдің өзінде сақтандыру компаниялары теңіз тасымалы үшін төлемдерді өсіріп жіберді. Тіпті, түркиялық ірі «Besiktas Group» компаниясы қауіпсіздік мақсатында Ресей порттарына қатысты операцияларын уақытша тоқтатқанын мәлімдеді.
Бұл жағдай мұнай нарығына да тікелей қатысты. Батыс санкцияларынан кейін Мәскеу мұнайды «көлеңкелі флот» арқылы тасымалдауға көшкен болатын. Сарапшылардың пікірінше, дәл осы танкерлер қазір нысанаға алынып жатыр. Түркия Энергетика министрі Алпарслан Байрактар су астындағы мұнай және газ құбырларына (мысалы, "Түрік ағыны") зақым келу қаупі бар екенін айтып, энергетикалық инфрақұрылымды "қызыл сызық" деп атады.
Қазақстан үшін де Қара теңіз арқылы өтетін мұнай экспортының маңызы зор екенін ескерсек, бұл аймақтағы тұрақсыздық біздің нарыққа да жанама әсер етуі ықтимал.
Анкараның жауабы: Түркия мен НАТО қандай шаралар қабылдауда?
Шиеленіс шекараға жақындаған сәтте Түркия қорғаныс шараларын барынша күшейтті. Ресми деректерге сүйенсек, Түркия Қорғаныс министрлігі теңіз және әуе патрульдерінің санын арттырды.
Сонымен қатар, Анкара келесі қадамдарға барды:
-
НАТО-мен ынтымақтастық: Түркия альянспен барлау мәліметтерін алмасуды жиілетті.
-
Аймақтық коалиция: Румыния және Болгариямен бірлесіп, теңіздегі мина қаупіне қарсы үшжақты кеңестер өткізуде.
-
Инфрақұрылымды қорғау: Самсун және Зонгулдак сияқты стратегиялық порттарда бақылау күшейтілді.
Дипломатиялық майданда да Түркия белсенді. Анкара Мәскеу мен Киевті порттар мен энергетикалық нысандарға шабуыл жасаудан бас тартуға шақырып, жаңа бітімгерлік бастамаларды ұсынуда. Түркия үшін басты мақсат – Қара теңізді қайтадан қауіпсіз сауда дәлізіне айналдыру және Монтре конвенциясына сәйкес тепе-теңдікті сақтау.
