Кеңес Одағының басшысы Иосиф Сталиннің қызы Светлана Аллилуеваның тағдыры туралы алғашқы деректер 1980 жылдардың басында оның өзі жазған «Досыма 20 хат» атты естелігі арқылы белгілі болды. Бұл еңбек сол кезеңде самиздат арқылы таралып, бірнеше мәрте ксерокөшірме күйінде оқылған.
2011 жылдың қараша айының соңында ақпарат агенттіктері, радио және телеарналар АҚШ-тың Висконсин штатындағы Ричленд қаласында 85 жасында онкологиялық аурудан Лана Питерстің қайтыс болғанын хабарлады. Ол Ресейде Сталиннің жалғыз қызы — Светлана Иосифовна Аллилуева ретінде танылған.
Wisconsin State Journal басылымының журналисі Даг Мой Светлана Аллилуеваның 22 қарашада көз жұмғанын мәлімдеді. Алайда жергілікті билік өкілдері қарттар үйінің тұрғындары оның бұрынғы аты-жөнін білмегендіктен, бұл дерекке ерекше назар аудармаған. Журналист марқұммен жеке таныс болғанын, оның теледидары да жоқ, өте қарапайым бір бөлмелі пәтерде тұрғанын айтқан. Оның мәліметінше, Аллилуева айына мемлекеттен шамамен 700 доллар алып, кедей тұрмыс кешкен.
«Кеңес ханшайымының» өмір жолы
Светлана Аллилуева 1926 жылғы 28 ақпанда дүниеге келді. Жоғары лауазымды отбасында өскен ол бала кезінен күтуші Александра Андреевнаның қамқорлығында болды. Кейін Светлана бұл әйелдің мейірімін ерекше атап өткен, себебі анасы Надежда Аллилуева оқуына байланысты балаға аз көңіл бөлген.
1932 жылдың қарашасында Надежда Аллилуева қайтыс болды. Оның өлімінің себептері тарихшылар арасында әлі күнге дейін талқыланып келеді.
Сталиннің жеке өмірі көпшілікке жария етілмегенімен, 1935 жылы «Пионерская правда» газетінде оның балаларымен түскен суреті жарық көрді. Әкесінің тізесінде отырған Светлананың бейнесінен кейін бұл есім КСРО аумағында кең тарады.
Светлана Зубаловодағы резиденцияда өсіп, қызметшілердің ортасында тәрбиеленді, Мәскеудегі элиталық №25 мектепте білім алды. Кейін батыс баспасөзі оны «кеңес ханшайымы» деп атады.
Ұлы Отан соғысы жылдары ол мектепті бітіріп, әкесінің кеңесімен Мәскеу мемлекеттік университетінің философия факультетіне түсті, алайда денсаулығына байланысты тарих факультетіне ауысты.
1944 жылы Светлана тұрмысқа шықты. Оның алғашқы махаббаты Лаврентий Берияның ұлы Серго болған. Кейін сценарист Алексей Каплермен қарым-қатынасы үшін Каплер Сталиннің бұйрығымен Воркутаға жер аударылды.
Алғашқы ресми некесі Григорий Морозовпен қиылып, Иосиф есімді ұл дүниеге келді. Бұл неке үш жылдан соң бұзылды. 1949 жылы Юрий Ждановқа тұрмысқа шығып, қызы Катяны дүниеге әкелді. Бұл одақ та ұзаққа созылмады.
Үшінші некесі 1957 жылы Иван Сванидземен тіркеліп, 1959 жылы аяқталды. Осы кезеңде КСРО-да жеке басқа табынушылықты әшкерелеу науқаны жүріп жатты. Бұл жағдай Светлана Аллилуеваға ауыр психологиялық соққы болды, ол жүйке ауруханасында ем қабылдады.
Сол жерде ол Үндістан азаматы Браджеш Сингхпен танысқан. 1966 жылы Сингх қайтыс болғаннан кейін, Светлана оның күлін Үндістанға апару үшін рұқсат алып, шетелге шықты. 1967 жылғы 6 наурызда АҚШ елшілігіне барып, саяси баспана сұрады. Кейін Швейцария арқылы АҚШ-қа жеткізілді.
Сталиннің қызының КСРО-дан кетуі әлемдік деңгейдегі резонанс тудырды.
АҚШ-та ол Уильям Питерске тұрмысқа шығып, Ольга есімді қызды дүниеге әкелді. Бұл неке де сәтсіз аяқталды. Ол өмірінің соңына дейін бірқатар қалаларда тұрып, тұрақты өмір сүре алмады.
1984 жылы КСРО-ға оралып, Грузияда екі жыл тұрғанымен, кейін қайтадан шетелге кетті.
Светлана Аллилуева 2011 жылғы 22 қарашада жалғыздықта қайтыс болды. Оның АҚШ-та тұратын қызы Ольга (қазіргі есімі — Крис Эванс) анасына деген жылы сезімі болмағанын ашық айтқан.
Ника Марштан аударған — тарихшы Өмір Шыныбекұлы
