Жаңа жол шығындарды 15%-ға азайтып, логистиканы 30%-ға дейін жеделдетеді – сарапшылар

Жақында Вашингтонда «Қарағанды – Жезқазған» автожолының құрылысын қаржыландыру туралы келісімге қол қойылды. Болашақ жолдың ұзындығы 457 км, ал қарыз сомасы – 650 млрд теңге, деп хабарлайды Todayinfo.kz ақпарат агенттігі. Бұл жоба Қазақстандағы логистикалық процестердің дамуына және инвестициялық тартымдылыққа қалай әсер ететінін Qazaq Expert Club сарапшылары түсіндіреді. Көлік логистикасы саласының сарапшысы Айнур Дивеева айтуынша, бұл маршрут Орталық Қазақстандағы негізгі «алшақтықтардың» бірін жояды, мұнда өнеркәсіптік өңірлер арасындағы көлік байланысы әлсіз күйінде қалып отыр. Ең алдымен, тау-кен металлургия секторына әсер етеді: жол инфрақұрылымының жақсаруы шикізат пен дайын өнімді тасымалдауды жеделдетіп, маршруттардың шектеулі санына тәуелділікті азайтады. Сарапшының сөзінше, мұндай жобаларда жол инфрақұрылымын жаңғырту жеткізу уақытын 20–30%-ға қысқартып, бизнес үшін көлік шығындарын 10–15%-ға азайтады. Бұл инфрақұрылымдық кедергілерді төмендетіп, өңірді әсіресе өнеркәсіп пен өңдеу салалары үшін тартымды етеді. Сонымен қатар, Дивеева атап өткендей, жаппай жүктерді тасымалдауда теміржол негізгі рөлін сақтайды, ал автожол логистиканың икемділігін арттырады. Бұл ішкі ағындарды жылдам қайта бөлуге және теміржол желісінің жекелеген учаскелеріне түсетін жүктемені азайтуға мүмкіндік береді. Қаржыгер Венера Жаналина инвестициялық тартымдылық тұрғысынан бұл жобаның сигналдық мәні бар екенін айтады: Халықаралық қайта құру және даму банкі және Азия инфрақұрылымдық инвестициялар банкі сияқты институттардың қатысуы жобаның құрылымы, дайындығы және тәуекелдерді басқару тетіктері бойынша халықаралық қаржыландыруға сай екенін көрсетеді. «Азия инфрақұрылымдық инвестициялар банкінің бағалауынша, – деп толықтырады Жаналина, – Жезқазған – Қарағанды учаскесін жаңғырту жол жүру уақытын 1,1 сағатқа қысқартады – 6,64 сағаттан 5,53 сағатқа дейін. Бұл көлік шығындары мен уақыттық шығындарды азайтады». Дүниежүзілік банк деректеріне сәйкес, бұл бағыттағы экспорт-импорт тасымалы 2022 жылғы 67 мың тоннадан 2030 жылға қарай 358 мың тоннаға дейін өсуі мүмкін, егер байланысты инфрақұрылым дамыса. Егер бұл жобалар кешіктірілсе, көрсеткіш шамамен 212 мың тонна болуы ықтимал. Сонымен қатар өңірдің қазіргі көлік оқшаулығы тауар бағасына тікелей әсер етеді. «Ұлытау облысында логистикалық шығындар өнім құнының 20%-ынан асады, бұл нарықтарға және қызметтерге қолжетімділікті шектейді», – дейді Жаналина. Жоба бенефициарларының әлеуетті саны 1,36 млн адам деп бағаланып отыр. Сарапшылардың айтуынша, тиімділіктің негізгі факторы – жолдың өзі емес, оның қолданыстағы логистикалық тізбектерге интеграциялануы. Бұл қойма инфрақұрылымын, сервистік тораптарды және цифрлық шешімдерді қатар дамыту қажеттігін білдіреді.

«Жалпы алғанда, бұл – инфрақұрылымдық тұрғыдан негізделген жоба. Ол ішкі логистиканың тұрақтылығын арттырып, бизнес үшін кедергілерді азайтады. Алайда оның елдің транзиттік әлеуетіне әсері шектеулі болады және бүкіл көлік жүйесінің кешенді дамуына байланысты», – деп қорытындылады Айнур Дивеева.