Иран режимі бәрібір күйремейді: сарапшы көрші елде болып жатқан жағдайдың себебін айтты

Фото Reuters: Тегеран Саясаттанушы Нұрболат Нышанбайдың пайымынша, Иранда бірнеше күннен бері жалғасып жатқан толқуға қарамастан, режимнің өзгеруі екіталай. Иранның қазіргі мемлекеттік құрылымы қарсылықтарға төтеп беруге жақсы бейімделген. Бұл жағдай әсіресе ел ішіндегі тұрақты бақылау мен қауіпсіздік құрылымдарының тиімділігін көрсетеді, деп хабарлайды Todayinfo.kz ақпарат агенттігі. Нышанбайдың пікірінше, бүгінде Ирандағы билік бұрынғы теократиялық сипаттан гөрі милитаристік орталықтанған басқару жүйесіне бейімделген. Соңғы онжылдықта болған наразылықтар қанша жаппай орын алса да, оларды қарулы күштер жылдам түрде басып тастаған. Қауіпсіздік құрылымдарының, соның ішінде Ислам революциялық сақшылар корпусы, Барлау министрлігі мен Басидж жасақтарының рөлі айрықша. Олар жалпыхалықтық бақылау орнатып, деректерді талдаумен айналысады.

Иранда оппозиция неге әлсіз?

Сарапшының айтуынша, оппозициялық күштерді Иран билігі бірнеше жыл бойы жүйелі түрде әлсіреткен. Көпшілігі шетелге кеткен, қалғаны түрмеде отыр. Қоғамда балама лидерлердің жоқтығы — бүлікшілердің өзара мүдделес емес екендігін білдіреді. Наразылардың ұрандары мен талаптары да бір-біріне қайшы. Кей ақпарат көздеріне сүйенсек, бірі – монархияны қалпына келтіруді қаласа, енді бірі – ағымдағы режимде тек ішінара реформа жасауды ұсынады. Тағы бір маңызды фактор — цифрлық бақылау жүйелерінің тиімділігі. 2020 жылдан бастап Иран Қытайдың "Қауіпсіз қала" технологиясын енгізіп, наразылық білдірушілерді дер кезінде анықтап, олардың іс-әрекетін бақылауда ұстап келеді.

Толқу тоқтай ма, әлде жалғаса ма?

Нышанбайдың сөзіне қарағанда, бұл толқулар уақыт өте саябырсиды. Бірақ елдегі инфляция мен экономикалық қиындықтар тоқтамайды. Халықтың бір бөлігі елден кетуге талпынса, қалғаны қалып, жаңа жағдайға бейімделеді. Осылайша, Иранда биліктің ауысуы төңкеріспен емес, ұзақ мерзімді трансформация түрінде ғана мүмкін болуы ықтимал.