КТК-дегі іркіліс Қазақстанға желтоқсанда қанша шығын әкелді: сарапшы есебі жарияланды

Каспий құбыр консорциумы (КТК) жұмысының іркілістері Қазақстан экономикасына тек желтоқсан айының өзінде шамамен 1 млрд доллар шығын әкелуі мүмкін. Мұндай бағалауды мұнай-газ саласының сарапшысы Олжас Байділдинов келтіреді. Бұл туралы Todayinfo порталы хабарлайды. Сарапшы Reuters деректеріне сүйене отырып, желтоқсанда КТК арқылы жөнелту жоспары 33%-ға қысқарып, 6,7 млн тоннадан 4,5 млн тоннаға түскенін айтады. Бұған украин дрондарымен жасалған соққылардың салдары және техникалық шектеулер себеп болған. Мәліметке қарағанда, ВПУ-2 29 қарашада істен шыққан, ал ВПУ-3 Қара теңіздегі ауа райының қолайсыздығы мен суыққа байланысты жоспарлы жөндеуде әлі тұр. Осы факторлар КТК-нің экспорттық логистикасына тікелей әсер етіп, қазақстандық мұнай ағындарын қысқартқан.

Жөнелту неге шектелді және танкер форматы қалай өзгерді

Шектеулерге байланысты КТК уақытша тек Suezmax санатындағы, көлемі 135 мың тоннаға дейінгі танкерлерді құюға көшкен. Бұл шешім тасымалдау кестесін қайта құруға мәжбүр етіп, теңіз арқылы жөнелту қарқынын төмендеткен. Қаңтар айында да жағдай толық қалпына келеді деу қиын: Reuters мәліметінше, жөнелту көлемі тәулігіне шамамен 1,65 млн баррель деңгейінде күтіледі. Бұл көрсеткіш «соққыға дейінгі» деңгейден төмен.

Қай көлем қайда бағытталды: Қазақстан мұнайы үшін балама жолдар

Reuters келтірген дерек бойынша, қысқарған қазақстандық көлемдердің бір бөлігі әртүрлі бағытқа ауыстырылған. Атап айтқанда, шамамен 100 мың тонна «ҚазТрансОйл» жүйесінде қалып қойған. Тағы 100 мың тонна «Транснефть» арқылы Балтықтағы Усть-Луга портына жөнелтілген. 50 мың тонна Атасу – Алашанькоу бағытымен Қытайға кеткен. Ал қосымша 70–80 мың тонна Каспий арқылы БТД (Баку – Тбилиси – Жейхан) бағытымен жөнелтіледі деп көрсетіледі. Жалпы алғанда, КТК желтоқсанда жөнелтуді 2,2 млн тоннаға қысқартады, соның кемінде 90%-ы, яғни шамамен 2 млн тоннасы – Қазақстан мұнайы. Байділдиновтің айтуынша, шұғыл түрде небәрі 320–330 мың тонна ғана қайта бағытталған және ол да қымбатырақ маршруттармен. Қалған шамамен 1,7 млн тонна – өндіріс көлемінің нақты жоғалуы ретінде бағаланады. Орташа нарықтық баға барреліне 60 доллар болған жағдайда, мұнайдан түспеген түсім шамамен 745 млн долларды құрайды. Сарапшы бұл сома соңғы шығын емес екенін атап өтеді: оған өндірілмеген газ, шығарылмаған сұйытылған мұнай газы, сақтандыру құнының өсуі және бұзылған ВПУ-ды жөндеу шығындары қосылады. Осылайша жалпы шығын 1 млрд долларға жуықтауы мүмкін. Айта кетейік, Reuters деректері бойынша CPC Blend сортының экспорты желтоқсанда соңғы 14 айдағы ең төмен деңгейге түскен. Бұған дейін Мәжіліс депутаты Айдос Сарым КТК-ға соққы жасауға шақыруды терроризм мен мемлекеттік сатқындыққа теңестіруді ұсынған.