Қазақстандықтарға Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына (БЖЗҚ) ерікті жарналар арқылы болашақ зейнетақысын өз бетінше арттыру ұсынылады. Бұл тетік жинақтарды көбейтіп қана қоймай, ерте төлемдер мен инвестициялау мүмкіндіктерін де кеңейтеді, деп хабарлайды Todayinfo ақпарат агенттігі.
Бұл құрал зейнетақы жинақтарын икемді басқаруға және тұрақты аударымдар мен инвестициялық кіріс есебінен болашақта қосымша табысты арттыруға мүмкіндік береді.
Қазақстанда зейнетақы жүйесі қалай жұмыс істейді?
Елімізде мемлекеттік төлемдер мен жинақтаушы құрамдас бөлікті біріктіретін көп деңгейлі зейнетақы үлгісі жұмыс істейді. Зейнетақы екі негізгі көзден қалыптасады: мемлекеттік бюджеттен түсетін қаражат және қызметкердің зейнетақы жинақтары. Жинақтаушы бөліктің мөлшері жарналардың тұрақтылығы мен көлеміне тікелей байланысты. Олар неғұрлым жоғары болса, жеке шоттағы қорытынды сома да соғұрлым көп болады.
Қандай зейнетақы жарналары бар?
Зейнетақы аударымдары жүйесі жарналардың бірнеше түрін қамтиды:
- Міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ) – ресми жұмысқа орналасқан азаматтардың жалақысының 10%-ы.
- Міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары (МКЗЖ) – зиянды өндірістердегі қызметкерлер үшін 5%, оны жұмыс беруші төлейді.
- Жұмыс берушілердің міндетті зейнетақы жарналары (ЖБМЗЖ) – жұмыс берушінің қосымша жарнасы (2026 жылы қызметкерлердің белгілі бір санаты үшін жалақының 3,5%-ын құрайды).
- Ерікті зейнетақы жарналары (ЕЗЖ) – азамат өз қалауы бойынша қалыптастыратын қосымша жинақтар.
Ерікті жарналардың ерекшелігі неде?
БЖЗҚ-да атап өткендей, ЕЗЖ-ның басты артықшылығы – таңдау еркіндігінде. Азамат өз бетінше мыналарды анықтайды:
- жарналар сомасын;
- аударымдар мерзімділігін;
- бағдарламаға қатысу қажеттілігін.
Ерікті жарналарды енгізуге болады:
- екінші деңгейлі банктер арқылы;
- жұмыс беруші арқылы қызметкердің өтініші негізінде.
Бұл ретте жеке шот ашу қажет емес – ол қаражаттың алғашқы түсімінен кейін автоматты түрде қалыптасады.
Мерзімінен бұрын төлемдер мүмкіндігі
Ерікті жинақтардың негізгі артықшылықтарының бірі – зейнетақы төлемдеріне ерте қол жеткізу мүмкіндігі. ЕЗЖ болған жағдайда, азаматтар жалпы белгіленген зейнеткерлік жасты күтпей, 50 жастан бастап төлемдерді ала бастай алады.
Инвестициялық кіріс және жинақтарды басқару
Барлық зейнетақы жинақтары, оның ішінде ерікті жарналар да инвестицияланады және кіріс әкеледі. Бұл ретте азаматтар қаражатты басқарудың қосымша мүмкіндіктеріне ие болады:
- міндетті жинақтар ішінара мемлекеттің басқаруында болады;
- ерікті жарналарды толығымен жеке инвестициялық портфель басқарушыларына беруге болады.
Осылайша, ЕЗЖ инвестициялау стратегиясын таңдауда көбірек икемділік береді.
Бұл қаншалықты тиімді?
Мамандардың деректері бойынша, ерікті зейнетақы жарналары болашақ зейнетақының қорытынды мөлшерін айтарлықтай арттыра алады. Дегенмен, олардың тұрақтылығы мен мөлшері туралы шешім тек қана азаматтың өзіне байланысты және оның қаржылық мүмкіндіктері мен жоспарларына тәуелді болады.
