Қазақстан жыл сайын дәрі-дәрмекке миллиардтаған қаржы жұмсайды, өз өндірісін дамытады және инвестициялық келісімдерге қол қояды. Алайда дәріханаларда әлі де импорттық препараттар басым. Зауыттар болса да, неге ел шетелдік дәрілерге тәуелді болып қалуда? Бұл сұрақтың жауабын Orda.kz анықтады, деп хабарлайды Todayinfo ақпарат агенттігі.
Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, Қазақстандағы отандық дәрі өндірісінің үлесі төмен болып қалуда — 2024 жылдың қорытындысы бойынша 15,1% ғана. Нарықтың өзі өсіп келеді: 2025 жылы фармацевтикалық өндіріс көлемі 191,1 млрд теңгеге жетіп, 8,2%-ға артты. Яғни, өндіріс дамып келеді, бірақ тұтынудың өсу қарқынынан артта қалуда.
Мемлекеттік сатып алу жүйесінде де, мемлекет нарыққа тікелей әсер ете алатын жерде, отандық препараттардың үлесі ақшалай көрсеткіште шамамен 32% құрайды. Сауда министрлігінің деректері бойынша, 2025 жылы Қазақстан 2,5 млрд доллардан астам сомаға дәрі импорттаған. Импорттың 57% — Еуропа, 5,9% — Үндістан. Негізгі жеткізушілер: Германия — 17,5%, Швейцария — 7,3%, Ресей — 7,1%, Үндістан — 5,9%.
Денсаулық сақтау министрлігінің мойындауынша, қазақстандық фарманың басты мәселесі — зауыттардың жоқтығы емес, сыртқы нарыққа тәуелділік. «Отандық фармацевтикалық өндірістің дамуы импорттық фармацевтикалық субстанциялар мен шикізатқа тәуелділікпен, сондай-ақ ірі халықаралық фармацевтикалық компаниялар тарапынан жоғары бәсекелестікпен тежеледі», — делінген министрлік хабарламасында.
«Әлемде белсенді фармацевтикалық ингредиенттерді өндіруге маманданған және орасан зор өндіріс көлемінің арқасында жаһандық жеткізілімді қамтамасыз ететін бірнеше ел ғана бар. Мұндай модель әлемдік фармацевтикалық жүйенің негізін құрайды», — дейді Polpharma Santo компаниясының бас директоры Адам Алексеюк.
Оның айтуынша, осы жағдайда Қазақстан нақты бақылай алатын нәрсеге — дайын дәрілік формаларды ел ішінде өндіруге баса назар аударады. «Біз дайын дәрілік формалардың толық өндірістік циклін ел ішінде қамтамасыз етеміз — бұл жеткізілімнің тұрақтылығына, терапияның қолжетімділігіне және дәрілік тәуелсіздікке тікелей әсер етеді», — деп атап өтті ол.
Денсаулық сақтау министрлігінің деректері бойынша, отандық кәсіпорындар жүрек-қан тамырлары ауруларынан бастап инфекцияға қарсы және жүйке жүйесіне арналған препараттарға дейінгі барлық негізгі терапиялық топтар бойынша дәрілер шығарады. Өндірістік қуаттар Шымкент, Алматы және бірқатар өңірлерде шоғырланған және жылына жүздеген миллион қаптама дәрі шығаруға мүмкіндік береді.
Өндірушілердің өздері де көптеген позициялар бойынша импортпен бәсекелесе алатындарын растайды. «Біз Қазақстанда рецептілік және рецептісіз 240-қа жуық дәрілік препарат шығарамыз. Бұл бүгінде сапасы, тиімділігі және қолжетімділігі бойынша импорттық аналогтармен сәтті бәсекелесетін жаппай сұранысқа ие препараттар», — дейді Алексеюк. Алайда, өндіріс болса да, нарық импорттық болып қалуда және мұның себебі тек бағада ғана емес.
