Мемлекеттің ішкі тұрақтылығы мен сыртқы беделі тек экономикалық көрсеткіштермен немесе әскери қуатпен ғана өлшенбейді. Кез келген мемлекеттің ең басты стратегиялық ресурсы — оның азаматтарының бойындағы мемлекетшілдік сана мен патриоттық рух. Бүгінгі жаһандану дәуірінде патриотизм жалаң ұрандар жиынтығынан нақты құндылықтар жүйесіне және мемлекеттік қауіпсіздіктің маңызды факторына айналды.
1. Патриотизм – мемлекеттік тұрақтылықтың концептуалды негізі
Қазіргі заманғы саясаттану ғылымында патриотизмді мемлекеттің «иммундық жүйесі» ретінде қарастыру үрдісі қалыптасқан. Бұл — қоғамды ортақ мақсатқа жұмылдыратын, түрлі әлеуметтік топтарды біріктіретін негізгі идеологиялық тірек.
Патриотизмді тек сезім ретінде емес, құндылықтар иерархиясы ретінде түсіну маңызды. Оның негізінде туған жерге деген сүйіспеншілік қана емес, мемлекеттік институттарға деген сенім, заңға бағынушылық және елдің болашағы үшін жеке жауапкершілікті сезіну жатыр. Тұрақтылықтың бұл моделі кез келген ішкі және сыртқы саяси катаклизмдерге қарсы тұра алатын қоғамдық иммунитетті қалыптастырады.
2. Мемлекеттік рәміздер: Ұлттық код пен бірегейліктің тасымалдаушысы
Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері — бұл жай ғана визуалды атрибуттар емес, олар ұлттың тарихи жады мен болашаққа деген ұмтылысын ұштастыратын семиотикалық жүйе.
-
Көк Ту: Аспан түстес матадағы алтын күн мен қыран — бостандық пен мемлекеттік егемендіктің символы. Күн — өмір мен энергияның, молшылықтың нышаны болса, бүркіт — биіктік пен қырағылықтың, мемлекеттің қуаттылығының бейнесі. Бұл элементтер біріге келе, мемлекеттің әлемдік аренадағы дербестігі мен ашықтығын паш етеді.
-
Елтаңба: Орталық элементі — Шаңырақ. Бұл — біздің ортақ үйіміздің, бір шаңырақ астындағы татулықтың философиялық бейнесі. Уықтардың тең таралғаны сияқты, еліміздегі әрбір этнос пен азамат мемлекеттің тең құқылы мүшесі болып табылады. Тұлпарлар бейнесі — тарихи сабақтастық пен даму қарқынын білдіреді.
-
Әнұран: Музыкалық-поэтикалық формадағы ұлттық ұран. Ол ұжымдық сананы оятып, азаматтардың мемлекетпен эмоционалдық байланысын нығайтатын маңызды құрал.
Осылайша, рәміздер — мемлекеттің «визиттік карточкасы» ғана емес, ол әрбір азаматтың бойындағы ұлттық бірегейлікті (national identity) қалыптастырушы басты код.
3. Бірлік пен тұрақтылық – ұлттық қауіпсіздік кепілі
Қазақстандық даму моделінің өзегі — «Бірлігіміз әртүрлілікте» қағидаты. Саяси және әлеуметтік тұрақтылық — бұл статикалық күй емес, бұл үздіксіз жұмыс пен мемлекеттік стратегияның нәтижесі.
Ел ішіндегі татулық пен бірлік тікелей мемлекеттік қауіпсіздікке әсер етеді. Ішкі біртұтастығы берік қоғам сыртқы ақпараттық шабуылдарға, деструктивті идеологияларға және этникалық немесе діни жікке бөлінушілікке төтеп бере алады. Сондықтан патриотизм құндылықтарын насихаттау — мемлекеттің іргесін бекітумен тең.
4. Рәміздерге құрмет: Заңдық міндеттен азаматтық парасатқа
Мемлекеттік рәміздерді пайдалану мен құрметтеудің құқықтық нормалары заңмен бекітілген. Алайда, заманауи демократиялық қоғамда бұл мәселе тек әкімшілік немесе қылмыстық жауапкершілік аясында ғана қарамауы тиіс.
Этикалық мәдениет — бұл рәміздерді ішкі сұраныс бойынша, мақтаныш сезімімен қадірлеу. Туды ғимараттарға ілу немесе Әнұранды шырқау — бұл формализм емес, бұл азаматтың өз мемлекетіне деген құрметі мен адалдығының белгісі. Бұл мәдениет отбасынан, мектеп қабырғасынан басталып, қоғамдық сананың ажырамас бөлігіне айналуы қажет.
«Әділетті Қазақстан» және жаңа патриотизм
«Жаңа Қазақстан» концепциясы аясындағы патриотизм — бұл «іс-әрекет патриотизмі». Ол құрғақ сөз бен пафостан ада, нақты іске, кәсібилікке және жауапкершілікке негізделген.
Қазіргі заманғы қазақстандық патриот — бұл:
-
Өз елінің рәміздерін қадірлейтін;
-
Заң мен тәртіпті (Law and Order) бұлжытпай сақтайтын;
-
Елдің бірлігі мен тұрақтылығын сақтауға атсалысатын;
-
Өз саласында білікті маман ретінде мемлекеттің дамуына үлес қосатын тұлға.
Мемлекеттік нышандарға деген құрмет пен ұлттық құндылықтарға адалдық — бұл біздің өткенімізге тағзым, бүгінімізге сенім және болашағымызға кепіл.
