Қазақстандағы әуе тасымалы саласындағы ең өзекті мәселе – авиакеросин бағасының негізсіз қымбаттауы мен нарықтағы делдалдардың үлесі қайтадан қызу талқыға түсті. Елімізде отын өндірісі жолға қойылғанымен, әуежайлардағы баға халықаралық деңгейден асып түсіп отыр.
Соңғы деректерге сүйенсек, қазақстандық әуежайларда авиакеросиннің бір тоннасы шамамен 1200 АҚШ долларына саудалануда. Бұл – нарықтық бағадан әлдеқайда жоғары көрсеткіш.
Мамандардың пайымдауынша, қымбатшылықтың басты себебі – өндіруші мен тұтынушы арасындағы делдалдар. Негізгі маржаның қомақты бөлігі, яғни шамамен 330 доллары осы ортадағы "ойыншылардың" қалтасына кетеді екен.
Бұл жағдайды күрделендіріп отырған тағы бір фактор – ірі әуежайлардың саясаты. Олар сырттан келетін өзге жеткізушілер үшін есігін тарс жауып, бәсекелестікке жол бермей отырғаны айтылуда.
«Назарбаеваның ізі» бар ма?
Нарықтағы бұл келеңсіздіктердің артында ықпалды тұлғалар тұруы мүмкін деген болжамдар айтылып жатыр.
Дереккөздердің хабарлауынша, авиаотын саудасымен айналысатын кейбір трейдерлерге кезінде жоғары жақтан қолдау көрсетілген. Атап айтқанда, жекелеген компаниялардың Әнипа Назарбаевамен байланысы болуы мүмкін деген ақпарат тарады.
Дегенмен, баса айта кететін жайт – бұл мәлімет әзірге ресми органдар тарапынан расталған жоқ. Әзірге бұл тек кулуарлық әңгімелер мен журналистік зерттеулер деңгейіндегі дерек күйінде қалып отыр.
Сарапшылар не ұсынып отыр?
Сала мамандары қалыптасқан жағдайға қатты алаңдаулы. Авиакеросин бағасының қолдан өсірілуі тікелей әуе билеттерінің құнына әсер етеді. Бұл қарапайым жолаушылардың қалтасын қағып қана қоймай, жалпы әуе тасымалы нарығының дамуын тежейді.
Сарапшылардың пікірінше, мәселені шешудің жалғыз жолы – нарықты делдалдардан тазарту.
Авиакеросин айналымына мемлекеттік бақылауды күшейтіп, әуежайларға тікелей жеткізу жүйесін ретке келтіру қажет деген ұсыныстар айтылуда. Егер "сұр схемалар" жойылса, билет бағасы да тұрақталуы мүмкін.
