Алматыда «Shoqan Ecology» халықаралық ғылыми форумы өтті, онда 3-12 сынып оқушылары болашақты сапалы түрде өзгертетін ғылыми жобаларын ұсынды, деп хабарлайды Todayinfo ақпарат агенттігі.
Жас ғалымдар қоршаған ортаның ластануы, қалдықтарды басқару (азайту-қайта өңдеу-қайта пайдалану), баламалы энергия көздері, сондай-ақ бизнес пен технология саласындағы жаңа идеялар бойынша инновациялық шешімдер ұсынды. Форум эколог Әсел Тасмағамбетова мен қазақстандық кәсіпкер Кеңес Рақышевтың бастамасымен өтті.
Байқау екі бөлімнен тұрады: «Shoqan Ecology Senior» – 8-12 сынып оқушыларына, ал «Shoqan Ecology Junior» – 3-7 сынып оқушыларына арналған. Форум 2023 жылы Шоқан Уәлиханов атындағы жекеменшік мектеп базасында басталған. Үш жыл ішінде экология, биология, мұнай-химия, тау-кен-химия өнеркәсібі, металлургия және қалдықтарды қайта өңдеу саласындағы жетекші қазақстандық ғалымдардан құралған сарапшылар алқасы 550-ден астам жұмысты бағалады.
2026 жылы жүлде қоры 10 миллион теңгені құрады, ал төрт жыл ішінде жас ғалымдарға жобаларды масштабтауға 33 миллион теңге көлемінде гранттар төленді. Ұйымдастырушылардың айтуынша, мектеп оқушыларының ғылыми қызметке қызығушылығы жыл сайын артып келеді. 2026 жылы рекордтық 277 өтінім түсіп, оның 190-ы финалдық іріктеуге өтті.
«Біз жыл сайын мектеп оқушыларымыздың ғылыми әлеуетінің дамуын толқумен бақылаймыз. Байқауға ересек ғалымдардың ауқымды зерттеулерімен бәсекелесе алатын бірегей жобалар келіп түседі. Біз үшін, ұйымдастырушылар ретінде, жас таланттар армандап, жасап, өз идеяларын жүзеге асыра алатын алаң құру маңызды», – деді Әсел Тасмағамбетова.
Форум жеңімпаздары ақшалай гранттармен қатар жобаны іс жүзінде жүзеге асыруға көмек алады. 2025 жылы 10-сынып оқушысы Фатима Демирсталдың «Көміртекті ізді азайтуға арналған көміртекті ормандар» жобасы «Shoqan Ecology – 2025» жеңімпазы атанды. Ұйымдастырушылардың қолдауымен Алматы мен Алматы облысында, оның ішінде Іле-Алатау ұлттық паркінде 10 мыңнан астам көшет отырғызылды.
Байқау жеңімпаздары: 1-секция (Қоршаған ортаның ластануы) – Сағынбек Ілияс (EcoPot жобасы, PhysTech School Almaty); 2-секция (Қалдықтарды басқару) – Можаева Әлия (Ауыл шаруашылығы қалдықтарынан модификацияланған көміртекті сорбенттер алу, БРИГ бизнес-мектебі); 3-секция (Баламалы энергия көздері) – Камалов Дамир (Күріш қауызын литий-ионды батареялар үшін диоксид кремнийге қайта өңдеу, Назарбаев Зияткерлік мектебі); 4-секция (Бизнес, технологиялар және ЖИ) – Мамесейіт Данель (Кортизолдың биомониторингі, Шоқан Уәлиханов атындағы жекеменшік мектеп).
