2026 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстанда № 253-VIII ҚР жаңа Құрылыс кодексі күшіне енеді, ол саланы реттеудің бірыңғай тәсілін қалыптастырады және объектілердің жобалаудан пайдалануға дейінгі бүкіл өмірлік циклін қамтиды.
Құрылыс саласындағы сарапшы Диләра Сейтнұрова атап өткендей, бұрын нарық әртүрлі заңдар мен заңға тәуелді актілермен реттеліп келді, бұл жиі нормалардың сәйкессіздігіне әкелетін. Жаңа кодекс талаптарды жүйелейді және оларды айқынырақ етеді.
Негізгі өзгерістердің бірі кепілдік міндеттемелерінің мерзімдерін ұлғайту болады. Енді объектілерге кепілдік бес жылды, ал конструктивтік элементтерге он жылға дейінді құрайды.
«Жарықтар, қату және конструкциялармен проблемалар сияқты елеулі ақаулардың көпшілігі пайдаланудың бірінші жылында емес, кейінірек көрінеді. Кепілдік мерзімдерін ұлғайту сатып алушылардың мүдделерін тиімдірек қорғауға мүмкіндік береді», — деп түсіндірді Сейтнұрова.
Сонымен қатар сарапшы кепілдік міндеттемелері тұрғын үйді қабылдау рәсімінің дұрыстығына тікелей байланысты екенін атап өтеді. Ескертусіз акт қол қойылған жағдайда ақаулардың бар екенін дәлелдеу айтарлықтай қиынырақ болады. Осыған байланысты объектінің жай-күйін қабылдау кезінде фото және бейнематериалдарды пайдалана отырып, сондай-ақ келіспеушілік актін ресімдей отырып бекіту ерекше маңызға ие болады.
Тағы бір маңызды жаңалық eGov порталдары мен салалық министрлікте қолжетімді болатын жосықсыз құрылыс салушылардың тізілімін құру болады. Сарапшының пікірінше, бұл нарықтың ашықтығын арттырады және сатып алушыларға тұрғын үйді таңдау кезінде тәуекелдерді алдын ала бағалауға мүмкіндік береді.
Сондай-ақ кодекс егжей-тегжейлі жоспарлау жобаларын түзетуге шектеулер енгізеді. Енді өзгерістер екі жылда бір реттен жиі емес және тек бекітілген бас жоспар шеңберінде ғана рұқсат етіледі.
«Бұл шешім ретсіз құрылысты азайтуға бағытталған. Құрылыс параметрлері, мысалы, тығыздық, қабаттылық және функционалдық мақсаты бекітілгеннен кейін нақты жобалар үшін өзгертілетін тәжірибе айтарлықтай шектелетін болады», — деп атап өтті Сейтнұрова.
Оның айтуынша, жаңалықтар сатып алушыларды қорғау деңгейін және нарықтағы тәртіпті арттырады, алайда тұрғын үй құнының төмендеуіне әкелмейді. Керісінше, талаптардың қатаңдауы және кепілдік міндеттемелерінің өсуі, әдетте, шаршы метр бағасына енгізілетін болады.
Сарапшы жаңа нормаларды енгізуден айтарлықтай әсер бірден байқалмайтынын атап өтті.
«Құрылыс сапасын арттыру — бұл уақытты қажет ететін процесс. Елеулі өзгерістер кодекс барлық кезеңдерде толыққанды қолданыла бастағанда, бірнеше жылдың перспективасында көрінетін болады», — деп қорытындылады Сейтнұрова.
