Қазақстанда дарынды оқушыларға қолдау көрсету мақсатында жаңа заңнамалық өзгерістер енгізілуде. Мәжіліс депутаттары әзірлеген заң жобасы аясында халықаралық ғылыми жобалар байқауларының жеңімпаздарына біржолғы төлемдер тағайындау ұсынылып отыр. Бұл туралы Todayinfo ақпарат агенттігі хабарлайды.
Дарынды оқушыларға қаржылай қолдау
Мәжіліс депутаты Асхат Аймағамбетов бұл бастаманың мақсаты – еліміздегі дарынды балаларды қолдау және ынталандыру екенін атап өтті. Жеңімпаз оқушыларға 6 миллион теңгеге дейінгі біржолғы төлем қарастырылған. Сонымен қатар, оларды дайындаған мұғалімдер де материалдық көтермелеуге ие болады.
"Спорттағы Олимпиада жеңімпаздарына 250 мың долларға дейін сыйақы беріледі. Ғылыми жобаларда жеңіске жеткен оқушылар да дәл сондай деңгейде марапатталуы тиіс. Біздің Президентіміз де білімді жастарды қолдауды басымдыққа қойып отыр," – деді депутат.
Бұл өзгеріс дарынды оқушылар үшін «Болашақ» стипендиясына құжат тапсыру және ҰБТ тапсырмай-ақ грантқа түсу мүмкіндіктерімен бірге кешенді қолдау шараларының бір бөлігі болып табылады.
Грантты өтеуден кімдер босатылады?
Қазақстанда мемлекеттік грант есебінен оқыған түлектердің белгілі бір жыл көлемінде елде жұмыс істеу міндеті бар. Алайда жаңа заң жобасы аясында баласы мүгедек ата-аналар және I топтағы мүгедек жанға күтім жасайтын түлектер бұл міндеттен босатылуы мүмкін.
Сонымен қатар, шетелде магистратура, резидентура немесе докторантура оқыған түлектерге өтеу мерзімін кейінге қалдыру ұсынылып отыр. Егер студент шетелде екі жыл магистратура оқыса, оның грантты өтеу міндеті осы уақытқа шегеріледі.
Университеттерге жаңа талаптар
Жаңа заң жобасы жоғары оқу орындары арасындағы бәсекелестікті арттыруды көздейді. Қазақстандық ЖОО-лар білім сапасына қарай жіктеледі, ал үздік университеттер мемлекеттік қолдауға ие болмақ.
"Қазіргі таңда бір грантқа орташа есеппен 1 миллион теңге бөлінеді. Енді үздік университеттер үшін арнайы коэффициент қарастырылады. Бұл жүйе сапалы білім беруді ынталандырады," – деді Асхат Аймағамбетов.
Сондай-ақ, күшті университеттерге академиялық еркіндік беріледі. Олар білім беру бағдарламаларын өздері анықтап, тексерулерден босатылады.
Мемлекеттік тілде оқитын оқушыларға көмек
Жаңа заң жобасында мемлекеттік тілде білім алуды қалайтын, бірақ қазақ тілін жеткілікті деңгейде меңгермеген оқушыларға арналған бейімдеу бағдарламалары енгізу ұсынылып отыр.
"Кейбір отбасыларда мемлекеттік тілде сөйлеу деңгейі төмен. Бірақ ата-аналар баласын қазақ тілінде оқытуды қалайды. Мұндай балаларға 1-2-сыныптарда арнайы бейімдеу курстары қажет," – деп түсіндірді депутат.
Бұл өзгеріс балалардың мектепке тез бейімделуіне және мемлекеттік тілді еркін меңгеруіне мүмкіндік береді.
Мектепке дейінгі білім беру жүйесіндегі өзгерістер
Мектепке дейінгі білім беру мекемелерінде жаңа өзгерістер енгізілмек:
- Балабақшадан мектепке өтетін балалар шілде айының соңына дейін балабақшада қала алады.
- Бұрын бала 6 жасқа толса, балабақшадан шығару мәселесі туындайтын. Енді бұл проблема шешілмек.
Фонограммаға шектеу енгізіле ме?
Қазақстандық депутаттар фонограмма қолдануды шектеу мәселесін де талқылап жатыр. Ұсыныстарға сәйкес, техникалық жабдықтары жеткілікті залдарда фонограмма пайдалануға тыйым салу мүмкіндігі қарастырылуда.
"Кейбір әртістер фонограмма қолданатынын алдын ала ескертпейді. Біз концерттерде шынайы өнер көрсетуді ынталандырғымыз келеді," – деді депутат.
Бұл ұсыныс әлі толық мақұлданған жоқ, оны талқылау жалғасуда.
Мектеп оқушыларына кәсіптік білім беру
Заң жобасы мектеп оқушыларын техникалық және кәсіптік білім алуға ынталандыруға бағытталған. Жоғары сынып оқушылары техникалық мамандықтарды қатар меңгеріп, арнайы сертификат алуға мүмкіндік алады.
Бұл оқушылардың еңбек нарығында сұранысқа ие болуына көмектеседі.
Жеке мектептерге атаулар беру ережесі қатаңдайды
Болашақта жеке меншік мектептерге, университеттерге және білім беру ұйымдарына атау беру ономастикалық комиссиямен келісілетін болады.
"Кейбір жеке оқу орындарына тарихи маңызы жоқ адамдардың аттары беріледі. Бұл мәселені реттеу қажет," – деп атап өтті депутаттар.
Мәдениет және білім саласын дамыту
Жаңа заң жобасы кітапханалар қызметін жақсартуға да бағытталған. Мемлекеттік кітапханаларға залдарды жалға беріп, іс-шаралар ұйымдастыру арқылы қосымша қаржы табу мүмкіндігі берілуі мүмкін.
Сондай-ақ, Aqylman карталары енгізу ұсынылуда. Бұл карта арқылы оқушылар музейлерге және мәдени орындарға жеңілдікпен кіре алады.
Заң жобасы оқушылар, студенттер, мұғалімдер және ата-аналар үшін маңызды өзгерістерді қамтиды. Негізгі басымдық білім сапасын арттыру, дарынды балаларды қолдау және әлеуметтік әділеттілік қағидаттарын сақтау болып отыр.
