Астанада экология тақырыбы жастар арасында талқыланды

Астана қаласындағы Global Green Hub экохабында колледж студенттері, Астана Жастары еріктілері және жоғары оқу орындарының студенттері үшін экологиялық квиз өтті. Іс-шара Zero Waste компаниясы мен Астана қаласының Қоршаған ортаны қорғау басқармасының қолдауымен ұйымдастырылды. Шараның негізгі мақсаты – интерактивті оқыту форматы арқылы жастардың экологиялық ойлауын қалыптастыру. Қатысушылар экология саласындағы білімдерін тексеріп, саналы тұтыну қағидаларымен танысты, нақты кейстерді талдап, өз экологиялық бастамаларын ұсынды. Квиз барысында қатысушылар Жер температурасының өсуін 1,5°C деңгейінде ұстап тұру жөніндегі жаһандық міндетке назар аударды. Негізгі екпін күнделікті әрекеттер мен саналы шешімдер арқылы қоршаған ортаға келетін зиянды азайту және оның қызып кетуінің алдын алу жолдарына қойылды. Іс-шараның ерекшелігі – экология, технология және кәсіпкерлікті біріктіретін авторлық экотехноойлау әдістемесінің қолданылуы. Ұйымдастырушылар бұл квизді жастарды экологиялық күн тәртібіне тартатын және қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарауды қалыптастыратын алаң ретінде қарастырады. Сарапшылардың пікірінше, Қазақстанның ірі қалаларындағы экологиялық жағдай антропогендік жүктеменің артуы аясында жақсармай отыр. Урбанизацияның күшеюі, көлік санының артуы, көмір энергетикасына тәуелділік, сондай-ақ инфрақұрылым мен тазарту жүйелерін жаңғыртудың баяу жүруі қоршаған ортаға теріс ықпалын тигізуде. Қабылданып жатқан шаралардың жүйесіздігі олардың тиімділігін төмендетеді. Экологиялық мәселе тек ауа сапасымен шектелмейді, ол халық денсаулығына тікелей кері әсерін тигізеді. Ірі қалаларда тыныс алу жүйесінің аурулары, оның ішінде бронх демікпесі, созылмалы бронхит және аллергиялық аурулар жиілеп келеді. Сонымен қатар жүрек-қан тамырлары жүйесіне түсетін жүктеме артып, гипертония, инфаркт және инсульт қаупі ұлғаюда. Балалар арасында иммунитеттің әлсіреуі, зейіннің төмендеуі және мазасыздық белгілері жиі кездеседі. Экология психикалық бұзылыстардың жалғыз себебі болмаса да, қауіп факторларын күшейтеді. Қоршаған ортаның ластануы азық-түлік пен су сапасына ықпал етеді. Топырақ пен судың ластануы тұтынатын өнімдердің сапасын төмендетіп, адам денсаулығына жанама түрде әсерін тигізеді. Global Green Hub өкілдері экологияны тек табиғатты қорғау мәселесі ретінде емес, адамның өзіне, жақындарына және қоғамға деген жауапкершілігімен байланысты кең ұғым ретінде қарастырады. Тұрақты өзгерістер экологиялық мәдениет пен саналы мінез-құлық арқылы қалыптасады. Қазақстанда қоршаған ортаға түсетін жүктеме жоғары күйінде қалып отыр: жыл сайын атмосфераға миллиондаған тонна ластаушы заттар шығарылады, оның басым бөлігі ірі өнеркәсіптік кәсіпорындарға тиесілі. Бұл жағдай халықтың өмір сапасына, денсаулығына және болашақ ұрпақ өмір сүретін ортаға тікелей ықпал етеді. Ұйым қызметі мәселені тек сипаттаумен шектелмей, шешімдерге бағытталған. Балалар мен жастар арасында экологиялық ойлау қалыптастыру негізгі басымдықтардың бірі. Сарапшылар ESG қағидаттарын тек корпоративтік жауапкершілік ретінде емес, адамдардың күнделікті мінез-құлқы арқылы қалыптасатын мәдениет ретінде бағалайды. Осыған байланысты экологияны тәжірибеге енгізетін ойын, жобалық және білім беру форматтары дамып келеді. Қазақстанда экологиялық талаптардың бірқатары толық орындалмай отыр. Атмосфераға және су көздеріне шығарылатын қалдықтардың шекті нормадан асуы, ескірген технологияларды пайдалану, тазарту жүйелерін жаңғыртудың баяу жүруі өзекті мәселелер қатарында. Сонымен қатар экологиялық мониторингтің ашықтығы жеткіліксіз, қалдықтарды басқару жүйесі толық тиімді жұмыс істемейді, ал өнеркәсіптік қызметтен кейінгі жерді қалпына келтіру мәселелері шешімін толық таппаған. Айыппұлдар мен талаптар әрдайым тиімді нәтиже бермейді, себебі кей жағдайда олар шығын ретінде ғана қабылданады. Ұзақ мерзімді өзгерістер экологиялық ойлау мен жауапкершілік мәдениетіне байланысты. Экологиялық мәдениетті қалыптастыруда халықпен жүйелі жұмыс шешуші рөл атқарады. Қоршаған ортаны жақсарту адамның күнделікті таңдауы мен әрекетіне тікелей байланысты. Ірі компаниялар тек залалды өтеумен шектелмей, жаңа экологиялық мәдениетті қалыптастыруға инвестиция салу арқылы үлкен рөл атқара алады. Білім беру және ағартушылық жобалар ұзақ мерзімді тиімді нәтиже береді. Жастармен жұмыста практикалық тәсілдер ерекше маңызға ие. Сенбіліктер мен ағаш отырғызу бастапқы қадам болғанымен, нақты жобаларға қатысу жеке жауапкершілік пен тұрақты дағды қалыптастырады. Мемлекет, бизнес, білім беру жүйесі және қоғамның бірлескен жүйелі әрекеті экологиялық жағдайды жақсартудың негізгі шарты. Экологиялық мәселелердің де, олардың шешімдерінің де түп негізінде адам факторы жатыр.