Фото: informburo.kz
Осыдан үш жыл бұрын Мемлекет басшысы Атырау облысына сапары барысында елімізде арнайы мұнай қоймасын салу мәселесін қарастыруды тапсырған еді. Алайда, уақыт өте келе бұл жобаның экономикалық тұрғыдан "ақылға қонымсыз" екені белгілі болды.
Сарапшылардың есебінше, мұндай стратегиялық нысанды тұрғызу және оны ұстап тұру мемлекет қазынасына орасан зор шығын әкелмек. Ең қызығы, бұл бастамаға шетелдік инвесторлар да қызығушылық танытып отырған жоқ.
Неге бұлай? Келіңіз, қарапайым сандармен есептеп көрейік.
8 миллиард доллар қайда кетеді?
Мысал ретінде КТК (Каспий құбыр консорциумы) паркін алайық. Ол жердегі 10 резервуарда шамамен 750 мың тонна мұнай сақтауға болады. Бұл – Қазақстанның небәрі 3 тәулікте өндіретін мұнайы ғана.
Осындай шағын паркті салудың өзіне шамамен 800 миллион доллар қажет.
Ал егер біз елдегі мұнай өндірісін тоқтатпай, кем дегенде бір айға жететін қор жинағымыз келсе, бізге 100 мың текше метрлік 100-ден астам резервуар салу керек болады.
Сарапшылардың пікірінше, мұндай ауқымды жобаның құны 8 миллиард доллардан асып жығылады. Бұл – мемлекет үшін өте ауыр жүк.
"Өлі" мұнай және инвестор мүддесі
Қойманы салып қою аз, оны күтіп ұстау – бөлек жыр. Резервуарлар бос тұрмауы үшін оларды үнемі техникалық сұйықтықпен толтырып отыру қажет. Бұл жалпы сыйымдылықтың 10-15 пайызын құрайды. Яғни, біз қымбат мұнайды жай ғана "қатырып" қоямыз.
Басты сұрақ: Бұл "банкеттің" ақшасын кім төлейді?
Қазақстандағы ірі ойыншылар – ТШО (Теңіз), КПО (Қарашығанақ) және НКОК (Қашаған) үшін бұл жоба мүлдем қызық емес. Себебі, оларда экспорт тоқтап қалған жағдайдың өзінде 10-12 күнге жететін өз резервуарлары бар.
Сондықтан, сарапшылар қыруар қаржыны жер үстіндегі "бөшкелерге" жұмсағанша, сол ақшаға Каспий түбімен немесе жағалауымен Бакуге дейін жаңа құбыр тартқан әлдеқайда тиімді деп санайды. Бұл логистикалық тәуелсіздікке бір қадам жақындатар еді.
