Соңғы күндері Қазақстан қоғамында резонанс тудырған Берденовке қарсы жасалған шабуыл – тек бір адамның әрекеті емес, бүкіл жүйенің дағдарысын көрсететін симптом секілді қабылданып отыр. Бұл оқиға айналасындағы пікірлер, соның ішінде журналист Серік Хасановтың сыни көзқарасы, қазіргі еліміздегі құқықтық және әлеуметтік әділетсіздіктің шынайы көрінісі ретінде бағаланып жатыр.
Оқиғаға қысқаша шолу
Жуырда белгілі кәсіпкер Берденовке оқ атылғаны туралы ақпарат тарады. Оқиғаның нақты себептері әлі де тергеліп жатыр. Болжам бойынша, оқ атқан адам Берденовтың өзінің әйеліне қырындағанын айтып, бұл әрекетті жеке кек ретінде жасағанын мәлімдеген. Алайда қоғамда бұл нұсқаларға сенімсіздікпен қарап отырғандар да бар.
Серік Хасанов: "Бұл самосуд – заңның жоқтығының дәлелі"
Журналист Серік Хасанов бұл жағдайға қатысты ашық пікір білдіріп, мұндай оқиғалар мемлекеттің құқықтық әлсіздігін көрсететінін атап өтті:
"Ол жігіттің самосуд жасауы – біздің елде заңның жұмыс жасамайтының дәлелі. Себеп, ешқашан сен заң аясында билігі мен ақшасы бар адамды жеңе алмайсың біздің елде..."
Хасанов бұл оқиғаны жай эмоциялық жарылыс емес, елімізде әділдікке деген сенімнің жоғалғанының салдары деп санайды. Оның пікірінше, егер Ақ Орда мен АП (Президент Әкімшілігі) бұл жағдайдан сабақ алып, жүйелі реформалар жасамаса, мұндай әрекеттер қайталана беруі мүмкін.
"...бұл АП-ға үлкен қоңырау... енді олар Ақ Ордаға істейтін бастарды кіргізіп, реформалар жасап, заң аясында тәртіпке келтіретін қоғам құрмаса, сол оқтар бір күні өздеріне барып тиеді..."
Буллинг пен байлық: Қоғамдағы қасіретті байланыс
Кейбір желі қолданушылары Берденовтың "әйел үшін" атуға лайықты емес екенін, оның кез келген модельмен жүруге мүмкіндігі барын алға тартты. Алайда Хасанов бұл аргументтерді қатаң сынға алды:
"Буллинг жасауды ақшаның көптігі ақтап ала алмайды..."
Ол қоғамдағы моральдық шірікті – яғни байлықтың бәрін шешетіндей көрінуін, бірақ шын мәнінде, надандықтың үстемдік құрып отырғанын ерекше атап өтеді. Хасановтың айтуынша, қоғамда бай адамдардың көптігі емес, дұрыс адамдардың жетіспеушілігі басты проблема.
"...байлық бәрін шешетіндей көрінгенімен, байлық бізге үлкен кедергі болып тұр. Себеп, ресурстар дұрыс адамдардың қолында емес..."
"Бэтман жасау" неге сәтсіз?
Кей қоғам белсенділері оқ атқан адамды "халық батырына" айналдыру әрекеттерін байқатқанымен, Хасанов мұны "сәтсіз жүріп жатқан Бэтман операциясы" деп бағалайды. Бұл — әділетсіздікке қарсы тұрған әрекетті романтизациялау емес, керісінше, жүйелі құқықтық механизмдердің жұмыс істемеуінен туған трагедия.
Берденов оқиғасы – бұл жекелеген кек емес, елдегі әділеттілік жүйесіне сенімсіздіктің көрінісі. Серік Хасановтың пікірі – қоғамда қалыптасқан жүйеге деген терең наразылықтың жарқын мысалы. Бұл жағдай – билік үшін де, халық үшін де үлкен сабақ. Егер заң үстемдігі күшеймесе, "самосуд" – жаңа қалыпқа айналуы әбден мүмкін.
