Норвегияда орналасқан құқық қорғау ұйымы Иранда 2025 жылы өлім жазасына кесілгендер саны өткен жылмен салыстырғанда екі есеге жуық артқанын мәлімдеді.
Бұл туралы Todayinfo порталы хабарлайды.
Iran Human Rights (IHR) ұйымының дерегінше, желтоқсан айының басына дейін елде кемінде 1500 өлім жазасы орындалған. Ұйым кейінгі апталарда бұл сан бұдан да өсуі мүмкін екенін айтады.
Салыстыру үшін: 2024 жылы құқық қорғаушылар 975 өлім жазасын тіркеген. Иран билігі мұндай статистиканы ашық жарияламайтындықтан, нақты көрсеткішті дәл айту қиын.
Өлім жазасы неге күрт көбейді?
Құқық қорғаушылардың талдауы соңғы жылдары өлім жазасының айтарлықтай жиілегенін көрсетеді. Бұл үрдіс басқа халықаралық ұйымдардың да бағалауымен сәйкес келеді.
IHR мәліметіне қарағанда, көрсеткіштер 2022 жылы күрт өсе бастаған. Сол жылы елде әйелдерге қысым көрсетуге қарсы наразылықтар болған: 2022 жылы 520 адам, 2023 жылы 832 адам өлім жазасына кесілген.
Қандай баптар бойынша ең көп үкім шығады?
Ұйымдардың айтуынша, тыңшылық немесе наразылық акцияларына қатысу сияқты саяси мәні бар істер бойынша да өлім жазасына кесу жағдайлары кездеседі. Дегенмен, үкімдердің басым бөлігі — шамамен 99%-ы — кісі өлтіру немесе есірткіге қатысты қылмыстар бойынша шығарылады, бұл үлес өзгеріссіз қалып отыр.
Иран үкіметі бұған дейін өлім жазасын қорғап, оның тек «аса ауыр қылмыстар» үшін қолданылатынын айтқан.
Ирандық саяси белсенділердің пікірінше, билік өз тұрақтылығына қауіп төнді деп санаған кезеңдерде өлім жазасы жиілеп кетеді. Құқық қорғаушылар бұл мәселе Ирандағы адам құқықтары ахуалын бағалауда маңызды көрсеткішке айналып отырғанын атап өтеді.
