Үкімет азық-түліктің 33 түріне бағаны "қатырмақ": Шағын бизнес неге қарсы?
Қазақстан билігі әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының (ӘМАТ) тізімін кеңейтуді жоспарлап отыр. Енді мемлекет бағасын қатаң бақылайтын өнімдер қатары 19-дан 33-ке дейін өсуі мүмкін. Алайда, бұл жаңалық "үй жанындағы дүкен" иелерінің қатты наразылығын тудырды. Кәсіпкерлер жаңа ережелер шағын бизнесті тұншықтырып, дүкендердің жаппай жабылуына әкеледі деп қауіптенеді. Бұл туралы Todayinfo порталы жазды.
Бәсекеге қабілетсіз күрес
Шығыс Қазақстан облысының кәсіпкерлері бастаған наразылық толқыны бүкіл елге таралуда. Саудагерлердің айтуынша, Сауда және интеграция министрлігі ұсынып отырған жоба инфляцияны ауыздықтаудың орнына, керісінше, жағдайды ушықтырады.
Мәселенің төркіні мынада: мемлекет әлеуметтік тауарларға қосылатын үстемеақыны (наценка) 15%-дан асырмауды талап етеді. Шағын кәсіпкерлер үшін бұл – шығынды ақтамайтын көрсеткіш.
Владимир Бердник, ШҚО Сауда кәсіпкерлері қауымдастығының төрағасы, жағдайды былай түсіндіреді:
"Мемлекет жанармай бағасын реттей алмады, баға шарықтап кетті. Инфляция 12%-дан асты. Енді бар ауыртпалықты тағы да шағын бизнеске артпақшы. Ірі супермаркеттердің жағдайы бөлек – олар жеңілдетілген несие алады, субсидияға ие болады және көтерме сауда арқылы пайда табады. Ал бізде, қарапайым бөлшек саудада ондай мүмкіндік жоқ. Біз бұл тізімнің кеңеюіне түбегейлі қарсымыз".
Жаңа тізім және "тауық" дауы
Жаңартылған тізімге скумбрия, қатты ірімшік, сиыр етінің жұмсағы, фарш және тауық еті сияқты өнімдер кірген. Алайда құжаттың сауаттылығы да сын көтермей тұр.
Кәсіпкерлер құжаттағы түсініксіз терминдерге назар аударды. Мысалы, бір тармақта "тауық еті" (жамбас, сирақ) деп жазылса, келесісінде жай ғана "тауықтар" деп көрсетілген. "Тауық дегеніміз – аулада жүгіріп жүрген тірі құс. Дүкендерде ондай сатылмайды. Біз мұздатылған ұшаларды сатамыз. Жобаны дайындаған мамандардың біліктілігі қандай өзі?" – деп ашынады В. Бердник.Шығын шаш етектен
Дүкен иесі Светлана Щукинаның есебі бойынша, қазіргі табыс салықты, қызметкерлердің жалақысын және коммуналдық қызметтерді әрең жабады.
-
Сатушыларға жалақы төлеу (кемінде 5% табыстан);
-
Коммуналдық қызметтер (тоңазытқыштар тәулік бойы істейді);
-
Kaspi Red сияқты бөліп төлеу жүйелерінің пайызы;
-
Өсіп жатқан электр энергиясының бағасы (шағын дүкен үшін айына 200 мың теңгеге дейін).
Егер 33 тауарға баға шектелсе, дүкендер шығынды жабу үшін тізімге кірмейтін басқа тауарлардың бағасын көтеруге мәжбүр болады. Бұл – қарапайым халық үшін қымбатшылықтың жаңа толқыны деген сөз.
Болжам: Тапшылық немесе сапасыз өнім
Сарапшылар мен кәсіпкерлердің пікірінше, бұл шешім екі түрлі қауіпті сценарийге әкелуі мүмкін:
-
Тауар тапшылығы: Жеткізушілер бағасы реттелетін тауарларды шағын дүкендерге емес, тиімдірек сата алатын басқа өңірлерге немесе ірі желілерге жөнелте бастайды.
-
Сапаның төмендеуі: Сөрелерде қымбат әрі сапалы өнімдердің орнын арзан, сапасыз аналогтар басуы мүмкін.
Қазіргі уақытта "Ашық НҚА" порталында бұл жоба қызу талқылануда. Кәсіпкерлер тізімді ескі нұсқада (19 атау) қалдыруды немесе шағын бизнеске де субсидия бөлуді талап етіп отыр. Талқылау 2025 жылдың 19 желтоқсанына дейін жалғасады.
